Daut deari Wiehnachtsjischentj enni Tjiep

Jo, so wea daut. Kratjt so auls daut enni Bowaschreft steit. Daut Wiehnachtsjischentj wea buchstäblich enni Tjiep. Wtj well junt daut nu oba de Reaj no vetalli, sonst es daut nich interessaunt.

Daut läwd enmol eeni jungi Wätfru enn eenim Darp. See wea eeni Ditjschi onn het Liesi. See haud sich jung bifriet mett eenim Ditj. See weari uck jletjlich jiwast onn haudi daut schwind to eeni natti Wirtschoft jibrocht, mett Pead, Tjeaj, Schwien, Hena onn daut Ackajretschoft, waut to eeni Wirtschoft jiheat. Oba dann wea ea Maun haustig krank jiwordi onn jistorwi.

Nu saut see gaunz aulen to aulim. Nich bloß de Trua omm earin Maun mouk ea daut Hoat schwoa, nä, de gaunzi Wirtschoft lach nu opp ea. De Peadk de Tjeaj, de Schwien onn Hena musste bisorjt woari. To dem daut Äti koaki onn Wauschi onn Brot backi, nä, daut kunn see oppi Dua nich. Daut jintj nu tom Winta, de Maun haud ea noch mett aulim vesorjt, oba wann de Fahrjoa kaum, kaum noch aul de Stappoabeit doato. Doa musst jiseit, jiweed, jiheiwt, jidrascht onn emm Hoawst Eenschoa jipliajt woari, nä, daut jintj so nich, see musst eeni Maunskrauft emm Huß habe, see musst sich eenin toveläßjin Tjnacht meedi. Jo see musst, daut wea de Ditjschi kloa, oba woa eenin to finji, de sich uck mett de Wirtschoft vesteit?

See docht onn docht, bat ea Dentni ea bat oli Petasch brocht. Petasch haudi  9 Tjinja, 4 Meatjis onn 5 Jungis. Een poa Jungis onn Meatis weari aul grot. De älsta Jung, de Hauns, wea aul 25 Joa olt, tweeda uck aul bi de Twintjich onn no de Ditjschi eari Reatjninj, haudi Petasch väl to väl Oabeida opp eari Wirtschoft. Ohm Petasch, woll aul 50 Joa olt, kommandid bloß, dann oabeidi bruckt hee nich meja. De Ditjschi äwaläd, auf see vielleicht enmol sull nu Petasch goni, onn mett Ohm Petasch de Sach derchrädi? Wann see am eari Loag vetald, vielleicht leet he ea dann eenin von dee groti Jungis.

See word sich eenich, nu Petasch to goni, daut kost ji tjen Jeld. Onn so jintj see noch den selwjin Dach no Petasch. Auls see doa han kaum onn froug, auf Onkel Petsch fe ea een bät Tied haud, word see enni groti Stow nenn jikroagt. Auls see sich doljisat haudi, froug Ohm Petasch: “N, Liesi, woa dretjt de Schoo, waut brinjt die nu ons?” Doaropp säd de Ditjschi: „See habi Racht, Onkil Petasch, mie dreitji de Schoo werjlich seja.“ Onn dann vetald see am aulis waut see opp dem Hoati haud onn säd tolatzt noch: „Etj bruck so needich eeni Maunskrauft, om mieni Wirtschoft to bisorji. Jie habi soso väl Jungis, kun jie mie vielleicht eenin loti, de mie halpi ded. Onn wann daut Fahrjo woat, bruck etj so needich wem fe de Stappoabeit“. Ohm Petasch haud ea ruhig uträdi loti onn säd dann: „Liesi, wie habi ons aul weajin die Jidanki jimoakt, got daut du nu selfst jikomi best. Du bruckst needig eenin Tjnacht, etj wisst ji oba nich, wo du die daut dochst, vielleicht haudst du aul wem aundrin enn Utsecht onn oppdwinji wull etj mie nich mett mieni Jungis. Wie tjäni seja got eenin von de Jungis die loti. Etj jlew Jihaun musst daut senni. De es aul nich meja jung, wet waut hee well onn vesteit aul waut von de Wirtschoft. Nu mott wie bloß eenmol seeni auf hee doamett envistoni es, dwinji wurd etj am nich welli. Oba etj jlew hee woat daut ennsenni onn woat daut doni.“ Onn donn ropt hee sieni Frau: „Mutta, schetj von de Majalis wem, daut see Jihauni nenn ropi.“

Daut dead nich lang, donn kaum Jihaun enni groti Stow nenn. Een bät veblefft wea hea, auls he de Ditjschi doa setti sach. Waut sull daut bidiedi? He säd, godin Dach, onn satt sich uck dol. Ohm Petasch schot futz loß: „Jihaun,“ säd he, „de Ditschi bruckt Help. Wo eari Loag es, wetst du, see kaun oni eeni Maunskrauft nich utkomi. Bisondasch wann de Fahrjo tjemt, mott oppi Stapp aulis jimoakt woari onn daut es ondentjboa, daut Liese daut aula jirodi kaun.“ Onn donn veseft Ohm Petasch een bät onn säd langsam: „Wellst du nich Liesi halpi de Wirtschoft to fiari? Du best nich meja jung, onn vesteist di aul mett aulim emm Ackabu. Wie wurdi ons oni die got bihalpi.“

Fe Hauns wea dit aulis so onverhoffs jikomi, daut hea goanich futz kloa dentji kunn. Auls Tjnacht sull hee goni? Daut weja am dann doch meist een bät to jirinj. Oba dann head hee de Ditjschi saji: „Hauns, etj wurd die seja dankboa senni, etj bruck so needich Help. Onn opp die kunn etj mie veloti.“ De Ditjschi eari Wead brochti am tom kloarin dentji. Halpi sull hee. Onn halpi wea doch Christenpflicht. Hia haud hee de Meajlichtheit to halpi. Am voll de Jakobusvarsch bie “Wer da weiß Gutes zu tun und tut es nicht, dem ist es Sünde”. Onn dann kaum am daut so enn, daut he dann wurd aulen wirtschfti tjäni onn daut haud am aul emma jijankat. Ohm Petasch died daut to lang, waut Jihaun sich bisenni ded onn docht, etj mott am Tiet loti onn säd: „Jihaun, äwalaj die daut got onn morji räd wie wieda.“

Oba Jihaun wea sich platzlich eenich onn säd: „Etj hab mie daut aul äwalacht, etj sie ennvestoni.“ Nu wea daut de Ditjschi, de fe Freid meist utim Hustji goni wull. Daut lewsti haud see nu Ohm Petasch onn Hauns omoarmt onn jikusst, oba daut jiziemd sich ti jana Tied nich. Oba doafea stund see opp, jintj nu Haunsi, tjijt am so jletjlich enni Ougi, daut dem grotin Jung gaunz aulahauntich to Mod word. Dann reatjt see am de Haund han onn säd: „Hauns, schlo enn!“ Onn Hauns schluch enn, daut it Knauld. „Waneja saul etj aunfangi?“ Wull Hauns weti. See säd doaropp: „“Wann die daut racht es, aul morji.“ Onn Jihauni wea daut Racht. „Mett dem Prieß woa wie ons aul enji“, fügd de Ditjschi noch to. So fong ve de Ditjsche een gaunz aundrit Läwi aun. Oba uck fe Hauns wea nu aulis aundasch onn framd. Oba bolt haud hee aulis emm Jriff onn daut jintj am von Dach to Dach bäta. Hee wea emm Staul volla Weat. Wann hee nich woßt birod hee sich mett de Ditjschi. Bisondasch auls de Fahrjoa kaum, biroad he sich mett de Ditschi, woa see waut seii wulli. Hauns wea daut eeni Lost, de 4 Pead, 3 Tjeaj onn de Schwien to bisorji. De Hena bisorjd de Ditjschi selfst. See wea mett Hauns auls Tjnacht uck seja tofräd. See haud tjeni Sorji meja mett de Wirtschoft, aulis rannd auls aum Schnoatji. Onn de Hauptscha, see onn Hauns vestundi sich seja got.

So vejintj Fahrjo, Somma, Hoawst onn Winta. De easchti Tied wea Hauns, wann hee aulis bisorjt haud, noch emma no Huß jigoni, bat de Ditschi am eenin Veaschlag jimoakt haud. See säd to am: „Hauns, du kaunst doni so auls du wellst, oba daut emma han onn hea ranni es omständlich. Etj hab hi so väl Ruhm. Etj hab de tjlini Stow, Atjstow onn de groti Stow ve mie onn de Sommastow es gaunz ladich. Wann die daut Racht es, kaunst ji du enni Sommastow wohni.“ Onn doaropp wea Hauns dann uck ennjigoni onn wea nu opp de Ditjschi earim Hoff aul gaunz tuß jiwordi. To Wiehnachti haud de Ditjschi nich nojijäwt, he haud musst eni Schiew oppstalli. De Schiew wea dann uck voll Nauschwoatj jiwäsi onn biesied haud noch eeni nieji Blus (Oberhemd) jileaji. Mett eenim Wout jisacht, de beid wanndi sich emma dolla top.

De tweedi Fahrjoa, Somma onn Hoawst vejinji enn baste Harmonie onn doch jintj an daut beid nich meja so got auls aum Aunfang. See haudi sich aul to seja topjiwannt onn see jifolli sich jeajinsiedich emma dolla. De Ditjschi haud nie jijlewt daut see sich eenmol kun aun earim Tjnacht velewi, onn daut wea oba aul länjst passiat. Dem Hauns jintj daut nich aundasch oba waut doni, hzee wea ji mau de Tjnacht onn Liesi haud ni gaunzi Wirtschoft. Liesi, de Ditjschi wada kunn doch onnmäjlich auls Frau, no Haunsi friji. Dann sowaut gauf daut to jana Tied noch nich. Hauns docht uck, wann etj nu omm Liesi eari Haund aunhol, jlewt see vielleicht, etj frie meja nu de Wirtschoft auls no ea. Ach wann see nu doch uck leewa irjint woa een oamit Denstmeatji wea, dann wea daut aula väl enfacha. Onn so tjwäldi sich de beid oami Menschintjinja onn hildi strenjin Aufstaund eena vom Aundrin, meist meja auls aum Aunfang.

Wann see dann schlopi jinji, lach de Ditjschi on jrebbild, woarom Hauns nich no ea frieji ded. See fehld daut got, daut Hauns ea jeajinäwa nich jlitjjeltich wea, waut hillt am tridj. See kunn sich tjenin bätrin Maun dentji, auls Hauns. Uck Hauns lach dann enn sieni Sommastow onn kunn nich jischeid ennschlopi. Waut sull he doni? Liesi es een schmockit onn son jischeidit Wif onn he wea sich ziemlich secha, daut see am uck got wea. Wann daut doch nich een „wann onn oba“ gauf. Wann tweschin an beid nich de Wirtschoft, Pead, Tjeaj onn so wieda lach. Jo, onn so läwdi de 2 jischeidi Menschi nu bolt 2 Joa enn eenim Huß, oaabeidi top onn tjwäldi sich. Wo scheen habi de Menschi daut doch vendoag. De Frau haft de jlitji Rachti waut uck de Maun. Jifällt he ea, dann friet see äwint. Vondoag jiseeni, jifolli onn uck aul topjigoni. Morji, wann daut schef jeit, woat he, oda omjidreit see, wachjijoagt. Oba de Ditschi wisst daut donn noch nich, daut wowaut to doni jeit.

So kaum de twedi Wiehnacht, waut Hauns nu bie de Ditjschi dend. De Ditjschi wea aum Helljiowint bisondasch oppjiriemt onn frindlich to Hauns, äwahaupt väl schaftja auls sonst, de latzti Tied. Dem Hauns kreiwildi dann racht de Emstji opppim Lief. He kunn sich meist nich biharrschi. Daut leewsti haud hee de Ditjschi nu toholi jitjreaji, ea jidretj onn jikusst onn jisajt: „Liesi, etj kaun nich meja one die läwi. Wellst du mieni Frau woari?“ Oba dann naum he sich wada top, biharrscht sich. De Wirtschoft wea doa tweschen onn he wea ji mau de Tjnacht bie de Ditjschi. De Ditjschi wada fong aun to ohni woariom Hauns nich den Mot oppbrocht, no ea to frieji onn jrebbeld nu wo see am halpi kunn..

Aun dissim Helljiowint, bisorjd Hauns aul tiedich daut Veh. See auti uck tiedich Owindkost onn jingi no Tjoatj tom Wiehnachtsbom onn Gottesdenst. No de Tjoatj jintj Hauns noch no sieni Elri no Huß, om no lka Jiwahnheit uck tuß de Schiew opptostalli, dann daut wulli sieni Voda enn Mutta so habi. Auls he dann wada enn sieni Sommastow wea, trock he sich omm onn wull noch emm Staul no daut Vea tjitji, an to Nacht noch Hei jäwi, aufschoawi onn streiji. Doaräwa kloppad de Ditschi auni Sommastowidea. Opp Hauns sien “herein” kaum see nenn onn säd: “Hauns, wann du aufjifodat hast, vejat mau nich, daut du uck bie mie noch eeni Schiew oppstalli mottst. De Wiehnachtsmaun haft enn dissim Joa waut bisondritt ve die“. Onn doabie tjitjit see am so rutfordernt aun. „Got“, säd Hauns, „etj vejät daut nich“. Onn donn bie dem Vehbisorji mouk he sich Jidanki, waut de Liesi sich ve am utjidocht haud, kunn sich oba nuscht trachtlaji enn sienim Kopp.

Auls he dann vom Vehbisorji nenn kaum, jintj he foutz enni Koma, von de Schatjilbenjtj eeni Schiew holi onn kaum doamett enni groti Stow, woa de Ditjschi aul opp am luad. Daut Easchti waut see säd wea: „Oba Hauns, de es ji väl to tjlien. Doa kaun ji nuscht nenna“. Hauns fot daut ve eenin Spoß opp onn säd: „Got, dann hol etj mie eeni Komm.“ Auls he mett de Komm aunkaum, säd see wada: „Nä, Hauns, de es uck to tjlien!“ Na, docht Hauns, wann Ultj, dann Ultj, onn he hold sich eeni groti Wauschkomm, schußtad onn kaum doamett enni groti Stow nenn. Wann he oba jidocht haud, daut he nu jiwonni haud, dann errd he sich. „Nä,“ säd säd see, „doa kaun daut Wiehnachtsjischenjtj uck nich nenn!“ „N Liesi“, säd he dann, „nu brinj etj die waut, daut du woascht jinouch habi“. Wann daut nich kratjt de Ditjschi jiwast wea, haud he sich aul jioajat, ve son han onn hea joagi onn domm leari. So  druach he de Komm tridj onn jintj emm Staul. Doa naum he de tjleeni Tjiep (von Weidereisig geflochtener Korb) tom Sprie ve daut Veh droagi. De wurd dann dochwoll got jinouch senn. Auls he so veschmitzt mett de Tjiep nen kaum, tjitjt see am so schmenjsch aun onn säd: „De es uck noch een bät tjlien“. Sonn wea Hauns bolt uti Pudil jifoari onn säd aul nich aul to frindlich: „Lliesi, nu heat de Dommheit opp, hol mie nich tom Tjinjameatji. Du best nich gaunz jischeit.“ Liesi säd to am: „Do mie den Jifauli onn go seatj dnoch enmol waut jratjrit. Etj sie dit mol vielleicht väl jischeida auls du.“ Hauns scheddat bloß mett dem Kopp onn jntj noch enmol . He kunn dissin Spoß nich meja vestoni. Waut haud ea Jidon ve eeni Bidiedung. He broug de tleni Tjiep tridj emm Staul onn doch onn docht, waut jewt daut noch, waut jrata es onn dann jinjtj am en Licht opp. He hold sich uti Schien de groti Tjiep tom Stroh droagi, drouch de enni groti Stow, onn stalld de verri Ditjschi han, de noch emma truoatich loud onn säd, aul en bät oajalich: „Best du nu mol tofräd?“ Auls see am dann mett strolindi Ougi auntjitjt, vejinjtj am futz wada de Oaja. See säd dann: „Dit kunn to Not goni.“ Hauns wisst nich waut he denjtji sull. He tjitjt de Ditjschi noch eenmol froagind aun, see säd oba nuscht onn lacht bloß. So jintj he mett dem Kopp voll Froagi schlopi.

Den nächstin Morji, aulso Wiehanchti stund Hauns tiedich opp onn bisorjd daut Veh. Liesi, de Ditjschi, kaum uck bolt maljtji. See wenschti sich eeni scheeni Wiehnachti onn auls see jimoljtji haud, säd see to Hauns: „Du vejat mau nich dieni Tjiep enni groti Stow!“ Onn mett Lachi veschwung see. Hauns word de Tjiep uck nich loß. Waut well de Ditjschi? Waut haft de Ditjschi vea? Irjint een Uljtj, daut wea ma dietlich, oba waut?

Numm bisorji woasch he sich schwind, trock sieni sindoagschi Tjleda aun onn schlitjt sich no de groti Stowidea. Irjintwo wea he oppjireacht. Daut Hoat schluch am, auls wann am daut utim Liew sprinji wull. He kloppad veasechtich auni Dea. Von benni head he de Ditjschi „herein“ saji. Langsam onn onnsecha mouk he de Dea op onn waut musst he seeni? He trud sieni Ougi nich onn rew sich de Ougi got oba daut holp nuscht, waut he jiseeni haud, sach he wada. Onn du leewa Lesa, waut menst du? Enni Tjiep saut de Ditjschi selfst onn tjitjt am so froagint aun, auls wann see saji wull, vesteist du nu waut de Tjiep bidiedi deit ? Oba Hauns vestund uck nu noch nich waut jiment wea. He kaum noda kunn oba nuscht saji. He stund ver de Tjiep onn tjitjt onn tjitj , bat de Ditjschi schließlich säd: „Best du mett dienim Wiehnachtsjischenjtj tofräd?“ Doaropp säd Hauns: „Tofräd wurd etj woll senni, oba ...?“ „Tjen oba“, säd see, „dann bitjitj die daut doch eenmol. Nemm daut Jischentj doch eenmol uti Tjiep rut.“ Donn opp eenmol gong daut bie Haunsi aun to funki. Sull daut soa senn? So grot onn stoatj auls he wea, hof he de Ditjschi nu uti Tjiep ruta onn froug gaunz oppjireacht: „Liesi, wo meenst du daut? Spottst du äwa mie?“ „Nä, Hauns ertj meen daut opprechtich. Enmol jischonki bliwt jischonki“. Oba nu haud hie sullt seeni wo de Tjnacht de Weatschi enni Oarms naum onn kussi ded. „Hauns“, säd de Ditjschi bloß, „dretj mie nich den easchtin Dach foutz auli Knoakis twei.“ Onn nu es de Jischicht eajintlich ut, oba fant see vielleicht eascht aun?

Etj selfst docht so bie mie, daut jewt doch nuscht äwa Wiewalest! De Ditjschi blew Aunständich, fried nich no Haunsi onn tjreach am doch tom Maun. Onn dit saul eeni woari Jischicht senni, ut de scheeni oli Tiel. Mie vetaldi daut eenmol ver väli Joari, mieni Elri, onn de wulli daut bistemmt weeti, dann an haudi daut enmol eari Elri vetalt, aulso mieni Grotelri. Onn daut es got meajlich, daut de dissi Jischicht uck noch vo eari Elri, aulso von mieni Uagrotelri, haudi. Oba daut moakt nuscht aun de Sach, dann daut weari noch Lied vom olin Schlag, de noch opprechtich weari. De wurdi niemols vetali waut nich jiwast es.

Peter Epp, Bielefeld

 

Hiemet ertjlea etj uetdretjlich: Aule Rachschriewfehler send min, oda de Autoren ere  Jestlichea Ejentuma.
© by Webmaster: Viktor Sewautztje (Viktor, von Sewen)

Etj dank aulem, deu mi jeholpe haben diese Sied te buje. Etj dank uck aulem wea mi Jedichta, Jesichte Leuda .... toojeschetjt haft. Sool hie ne Sach bene sene, deu unja Copyright steht, dann schrift mi daut. Etj nem daut dann rüt.

Webstatistik