|
Jäaja (H. m., -sch) eena dee jäajat; eena dee wille Tieren scheeten ooda jriepen deit
jäajen (präp.) aun; em Wadastaunt; trigjhoolent; entjäajen
jäajenaun (Isw.) trigjaun; em Wadastaunt; enne jäajenjesade Rechtunk
jäajenäwa (Isw.) krakjt äwa von; de Städ dwäaräwa; em Wadastaunt; trigjhoolent sennen
Jäajendeel (H. n., -en) eene Sach dee jäajen waut steit; ‘rauf’ es daut Jäajendeel von ‘nopp’; von jäajen jestalde Rechtunk
jäajenenaunda (Isw.) jäajen een aunda;
jäajensiedich (Isw.) von beid Sieden
Jäajenstaunt (H. m., -stend) daut, ooda de Grupp, waut em Stich es toom waut doonen; een Teema; eene Mäajlichkjeit
Jäajent (H. f., -den) een Plon; de Omkjreis von eene Kolonie; daut waut benna een poa Km es
Jäajenwuat (H. f., -en) nu; de Tiet nu; nich daut waut vegonen es ooda komen woat
Jäajna (H. m., -sch) eena de jäajenaun es; eena dee jäajen waut es
jäajren (schw.T.) met eene Flint een Tia nostonen un scheeten
Jäakj (H. f.) een kreiwlen enne Hut daut eena sikj doa jäakjen ooda krauzen well
jäakjen (schw.T.) aune Hut krauzen wiels de Hut spekjat ooda kjittelt
jäaren (schw.T.) wan Äten schlajcht woat un aunfangt to stinkjen; wan Äten schumich woat ooda soogoa heet von läwendje Zellen ooda Häw
Jacht (H. f.) eene Reis toom jäajren
jachten (schw.T.) 1) strieden, zanken, oneenich äwa eene Sach sennen; 2) jäajren; oppe Jacht sennen
Jachtfleesch (H. n.) Fleesch von jejäajade Tieren; Fleesch daut eena oppe Jacht jekjräajen haft
Jachtvoagel (H. n., -väajel) een Voagel daut eena fa daut Fleesch jejäajat haft
Jake (H. f., -en) Wanikj; waut toom äwatrakjen wan eena rutjeit
Jakob (H. m.) een Nomen fa Junges un Mana
jäl (H. f., -en) eene Kalia; de Kalia von eene Bottabloom
jalblich (Isw.) jäl; soont waut no jäl likjent
jälbrun (H.f., en) eene Kalia
Jälesocht (H. f.) eene Enzindunk enne Läwa, bie dee de Mensch jäle Hut kjricht
Jalmäa (H. f., -ren) eene Sort Jekjäakjs; de Wartel von eene Jalmäaplaunt; de jälroode Wartel de reiw ooda jekoakt jejäten woat
Jalmäasupp (H. f., -en) de Supp met ooda von Jalmäaren
jälroot (H. m.) eene Kalia tweschen jäl un root, soo aus eene Aupelsien
jalsta (Isw.) von Plaunten wan dee sea jesunt loten; jesunt jreen
jamsen (schw.T.) stiew aunholen; sea met een Foatich bräkjen
jan (Rel.Pron., 3P.) dee doa; daut waut een Enj auf es; jana, jane, janem, janen, jant
Janka (H. m., -sch) een Velangen; no waut ut sennen
jankren (schw.T.) een velangen no waut haben
jankrich (Isw.) met velangen no waut
jansja (Rel.Pron.) jan
jantsied (Isw.) de aundre Sied
Japs (H. f., -) de Mot von twee Henj toop; waut eene hoolen kaun wan eena beid Henj toop brinjt
Jaumahoat (H. n., -en) eena de leicht wäm bejaumat; eena dee sea leicht wäm toojedonen es
jaumalich (Isw.) toom jaumren
jaumarieren (schw.T.) jaumren; grumsaujen; weeten loten daut waut nich goot es
jaumren (schw.T.) Metleet haben; Metjefeel haben
jaumrich (Isw.) see: jaumalich
Jaunewoa (H. f., -sch) de ieeschte Moonat; de Moonat tweschen Dezamba un Feebawoa
Jäwa (H. m., -sch) eena dee waut jeft
Jäwel (H. n., -s) daut Dreeakj aum enj Hus unja daut Dak
jäwen (st.T.; jäw, jefst, jeft, jeef, jeewen, jejäft) waut äwarieekjen; een Dinkj ooda eene Sach eenen aundren aunvetruen
jäwenda (Isw.) eena dee doa jeft
je (Isw.) secha, doch [Daut jeit je]
Jebäd (H. n., -a) waut eena biem bäden sajcht; daut waut eena stell ooda lud to Gott sajcht
Jebaknis (H. f., -) Broot; veschiedne Sorten jebaktet toop
Jebett (H. n., -s) bie een Jespaun, de Stang em Pieets Mul
Jebied (H. n., -a) een Hus; tB: Hus, Staul, Garazh, Schenn usw
Jebiet (H. n., -en) Jäajent
Jebirje (H. f., mz.) Boaj
Jebiss (H. n., -en) faulsche Tänen; jemoakte Tänen dee eenem em Mul paussen toom Sachen bieten
Jeblauba (H. n.) miere Menschen tojlikj räden; wan eena sea väl sajcht un veleicht nich väl jeräakjent woat
Jebloa (H. n.) daut Jelud von belkjen ooda bloaren
jeboagen (Isw.) veboagen; nich jlikj
Jeboot (H. n., -en) eene Väaschreft von Gott, soo aus ‘de Tieen Jebooten’
Jeborjenheit (H. f., -en) de Toostaunt von jeborjen sennen; de Toostaunt von sikj sea secha feelen ooda sennen
Jebrisel (H. n.) de Toostaunt von brislen; väle tojlikj räden soo daut schlajcht waut to vestonen es
Jebruck (H. m., -) de Toostaunt von waut brucken
Jebruddel (H. n., -s) de Toostaunt von brudlen, lud koaken
Jebruzh (H. n., -) de Toostaunt von bruzhen
jebuaren (schw.T.) von een Mensch, to Welt komen; waut bie de Jeburt woat
Jebulla (H. n.) eemol no daut aundremol bumsen, soo aus wan een Steen ooda eene Ieedschock rolt
Jeburt (H. f., -en) de Toostaunt von to Welt komen, soo aus een Kjint
Jeburtsdach (H. m., -doag) de Dotem em Joa wan eena jebuaren wia
Jeburtsfäla (H. m., -sch) een Fäla aum Kjarpa dän eena von Jeburt aun haft
Jeburtsweedoag (H. mz.) Weeen; Jeburtsweeen; de Weedoag de eene Mutta haft bie eene Jeburt
Jeburtsweeen (H. mz.) Jeburtsweedoag; Weeen
Jedajchnis (H. n., -en) een Denkjvemieejen; de Toostaunt von Jedanken fieren; waut eena behoolen haft
Jedalj (H. n., –en) eene Plaunt dee too sea jewossen haft; een Bu dee nich een feinet Jeschekj haft
Jedanken (H. m., -) eene Iedee; waut eena behelt; waut eena jrebbelt
jedeelt (Isw.) en twee; en twee Deelen
Jedicht (H. n., -a) eene Sort Literatua, en dee waut en korte Lienjes oppjeschräwen es, foaken riemen de latste Wieed en twee Lienjes dee eene no de aundre komen; dee woaren jeschräwen toom een Jefeel jäwen ooda eene Jeschicht vetalen ooda eene Lia met to jäwen
Jedonten (H. mz.) onjeschekjte Bewäajungen, soo aus von Krankheit ooda ut Frajchheit
jedrieejde (Isw.) dee dee jedrieecht es
Jedriew (H. n., -en) de Jieesch un Walen dee eene Maschien aum dreien hoolen
jeduldich (Isw.) sikj Tiet nämen; Tiet haben; nich enne bos, nich haustich;
Jedult (H. f.) de Jesennunk von jeduldich sennen; Tiet haben met waut aufluaren
jeedenfauls (Isw.) en irjent eenen Faul; onbedinjt
jeehäa (Isw.) von oole Tieden; aul emma
jeemaunt (Rel.Pron. 3P.) eena, wäa
jeemols (Isw.) aul emol (eene Vegonenheit); noch emol (enne Tookunft)
Jeetarie (H. f., -n) eene Fabrikj en dee Iesa ooda soowaut met Hett vedeift woat un en jewesse Forms jegoten
jeeten (st.T.; jeet, jitst, jitt, goot, gooten, jegoten) Wota (ooda soowaut) ut waut ranen loten, tB: Koffe jeeten
Jeetkaun (H. f., -en) eene Kaun toom Plaunten jeeten ooda wesren
Jeetpiep (H. f., -en) de Piep aun eene Kaun toom krakjt jeeten
jefäadlich (Isw.) met Jefoa; met Beduaren
Jefangenschoft (H. f., -en) de Tiet dee eena faust ooda jefangen es
Jefäss (H. n., -a) een Behelta; een Dinkj soo aus een Gropen, een Glaus, eene Bett usw
Jefaulen (H. m.) waut ut goode Meeninj jedonen woat
Jefeel (H. n., -en) woo eenem waut schient, soo aus jlekjlich, mootich, veenjst,
Jefenkjnis (H. n., -e) de Aunstault wua Vebräakja faustjehoolen woaren
Jefenkjniswajchta (H. m., -) een Wajchta biem Jefenkjnis
Jeflieekj (H. n., -) Wieed dee doa flieekjen;
jeflochtne (Isw.) dee dee jeflochten es
Jefoa (H. f., -ren) daut waut jefäadlich fa eenem es; daut waut eenem schoden kunn
jefoddade (Isw.) daut waut jefoddat es
jefolna (Isw.) eena dee jefollen es
jefroaren (Isw.) enjefroaren; soo kolt daut et frist; bat unja 0 Grod kolt
Jeft (H. n., -en) Stoff ooda flissendjet, daut wan eena daut em Kjarpa nenkjricht, kaun daut dän Kjarpa doot moaken
jeftich (Isw.) soo schlajcht fa een Mensch (Tia ooda Plaunt) daut et kaun dän Doot brinjen
Jefuschel (H. n., -) de Toostaunt von fuschlen, räden oba onen de Stemm brucken
jegotnet (Isw.) daut waut jegoten es
jehakte (Isw.) dee waut jehakt es
Jehault (H. n., -) Loon; Vedeenst
jeheem (Isw.) stell jehoolen; nich bekaunt to aundre
Jeheemnis (H. n., -en) waut eenem em Vetruen jesajcht es daut aundre daut nich hieren woaren
Jeheichel (H. n., -) een Väamoaken von een Toostaunt dee nich soo es
jeheilicht (Isw.) daut waut heilich jemoakt es worden
Jehenj (H. n., -en) daut Jereetschoft daut eene Däa em Däarejerecht helt; Jereetschoft daut waut lat bieejen, onen daut et uteneen kjemt
Jehiel (H. n., -) een hielen, roaren
jehieren (schw.T.) wäm sient sennen; een Ieejendeema haben; miene sennen
jehierich (Isw.) sea; nich bloos weinich; ernoa; däaje
jehomadet (Isw.) daut waut jehomat es worden
jehorchen (schw.T.) jehuarsom sennen; horchen un doonen waut eena jehieet haft
jehuarsom (Isw.) daut doonen waut velangt es; daut doonen waut eenem jesajcht es
jeieeda (Isw.) eena dee jeieet es
jeislen (schw.T.) sea schlemm vepriejlen
Jeist (H. m., -a) eene Krauft de goodet ooda schlajchtet aunrechten deit oba nich selfst to seenen es
Jeistawelt (H. f., -en) de Welt von Jeista
Jeistesleew (H. f., -) de Leew, daut gootsennen, daut derchem Jeist kjemt
jeistlich (Isw.) soo aus vom Jeist; soo aus em Jeist
Jeiwa (H. n.) Kjwiel; vekeiwdet Äten
jeiwren (schw.T.) loten Jeiwa ooda Kjwiel vom Mul ranen; loten daut Keifkje wajchfaulen
Jejauma (H. n., -) de Toostaunt von jaumren; waut eena hieet wan aundre jaumarieren
Jejesch (H. n.) de Toostaunt von jeschen
Jekaubel (H. n.) Jesank; Striedarie
Jekjäakjs (H. f., -) waut eena vom Goaden arnten deit, soo aus Gurkjen, Radieskje, Komst, Ieedschocken usw; Jemies
Jekjieta (H. n.) de Toostaunt von kjietren, von Wota vekjwidren
Jekjrech (H. n.) de Toostaunt von kjrechen, soo aus wan eena sikj vekjilt haft
Jekjriesch (H. n., -) de Toostaunt von kjrieschen ooda schrieen ooda Jelud von eene Maschien
jekjriezichta (Isw.) dee wäa jekjriezicht wia
Jekjritsel (H. n., -) waut jekjritzelt es; waut jekjritzelt woat
Jeklaupa (H. n.) een bestendjet Jelud von klaupren
Jeläajenheit (H. f., -en) eene Mäajlichkjeit; eene Tiet wan waut mäajlich es; een Toostaunt wan waut mäajlich es
Jelasta (H. n.) de Toostaunt von lastren, von waut goodet veachten un eefach utmoaken
jelaunt (Isw.) waut vonne Enstalunk eena haft; woo eena sikj feelt met eene Sach
jelaussen (Isw.) ruich; mak; met väl Tiet
Jeläw (H. n.) Jelud; lud omhäagonen
Jelenda (H. f., -sch) een Sproten Tun, ojjefäa 1 Meeta huach toom de Trap aufjrensen
Jelenkj (H. n., -a) eene Städ am Kjarpa wua twee Knoakes toopkomen un eena aum aundren bieejen kaun
jelieeda (Isw.) dee wäa jelieet es
Jelieesomkjeit (H. f., -en) de Toostaunt von jelieet sennen
jelind (Isw.) ruich un mässich; nich strenj behaundlen
Jelindichkjeit (H. f., -en) de Toostaunt von jelind sennen, nich strenj sennen
jellen (schw.T.) kosten; wieet haben
jeltich (Isw.) soont waut doa waut talt
jeltjierich (Isw.) dee dee sea ut no Jelt es
Jeltstekj (H. n., -a) daut waut aus Jelt talt, tB: Peso, Dola, Rubel
Jelttausch (H. f., -en) eene Tausch dee eena drajcht toom sien Jelt doabennen hoolen
Jeltwakjsla (H. m., -sch) eena dee framdet Jelt enwakjselt
Jelud (H. n.) de Toostaunt von lud sennen; waut eena hieren kaun
jemeen (Isw.) eefach, prost; nich een bät schmock
Jemeenschoft (H. f., -en) daut unjahoolen un spazieren von miere Menschen opp eemol
jemeenschoftlich (Isw.) soo aus en Jemeenschoft; frädlich; goot jesonnen met aundre
jemeensom (Isw.) aulatoop, tojlikj
Jemeent (H. f., -en) eene Grupp Menschen dee sikj toopstetten toom äaren Gloowen fläajen, vestonen un wiedadroagen
Jemeentenleida (H. m., -sch) de Leida von eene Jemeent
jemieede (Isw.) dee dee jemieet es
Jemies (H. n., -) Jekjäakjs; soon Äten aus eena vom Goaden haft
Jemiet (H. n.) seelischa Toostaunt, tB mootich, bedrekjt, schaftich sennen
jemietlich (Isw.) maklich [Hee sett jemietlich]
Jemietlichkjeit (H. f., -en) de Toostaunt von jemietlich, maklich, ruich sennen
Jemulwa (H. n.) väl Rum brucken biem bewäajen; een rom oakren wua eena nich weet waut daut Ziel es
jeneicht (Isw.) waut eena leicht doonen wudd [Hee es jeneicht lot to seien]
jeneiw (Isw.) secha; krakjt soo
Jenekj (H. n., -en) daut hinjaschte vom Hauls
Jenjel (H. f., -) de jeboagna Foot von een Jenjelstool
Jenjelbad (H. n., -en) eene Wieej; een Kjinjabad opp Jenjel
Jenjelpieet (H. n., -pieed) Schockelpieet; eene heltane Form von een Pieet opp Jenjel, fa Kjinja
Jenjelstool (H. m., -steela) Schockelstool; een Stool opp Jenjel
jennen (schw.T.) jleewen daut eenem waut tookomen sull
Jennerazion (H. f., -en) ojjefäa 20-25 Joa; miene Elren sent eene Jennerazion, ekj de näakjste, un miene Kjinja de dredde Jennerazion
Jenoa (H. n.) de Toostaunt von jenoat woaren; wäm utmoaken aus nich fäich ooda aus lachrich
Jenotten (H. m., -) daut goode, ooda de Vedeenst dee eena von siene Oabeit ooda eene Aunstrenjunk haft
jenstich (Isw.) eenem waut jennen
jenuach (Isw.) soo väl daut eena tofräd es
Jeplaupa (H. n.) Jeblauba; wua väl jerät woat; een Deel pienjet räden
Jeplenscha (H. n.) de Toostaunt von plenschren
Jepluda (H. n.) de Toostaunt von pludren
Jeräd (H. n.) de Toostaunt von räden; waut jesajcht woat [Daut es nich wieda em Jeräd jekomen]
Jeradnen (H. m., -dne) eena dee jerat es worden
jerajcht (Isw.) nom Rajchten, opp jieda Wajch
Jerajchtichkjeit (H. f., -en) daut jerajcht sennen; em rajchten sennen
Jeraussel (H. n.) de Toostaunt von rauslen, ruschlen, ooda lud sennen
Jerba (H. n., -) eene Sort Krut, de Bläda woaren jebrukt toom soowaut aus Tee moaken
Jerebachel (H. n., -) Jelud, jeweenlich von Jereetschoft
Jerecht (H. n., -en) een toopkomen toom rechten; doa wua eena verem Rechta kjemt
Jereetschoft (H. n., -) Maschienen; Sachen dee eenem halpen siene Oabeit doonen, tB Trekjta, Koltiwäta, Woagen, Schlätels, usw
Jereft (H. n., -en) de Knoakes von een Tia, noch nich gaunz vefollen; een Jestal wua eena leicht derchkjikjen kaun; Steilozh
Jerest (H. n.,-en) see: Jereft
jerinj (Isw.) eefach; nich grootsch; met weinich Väarot
Jeroch (H. n., -s) waut eena rikjt
jerod (Isw.) jlikj; soo aus sikj daut jehieet
jeronnen (schw.T.) dikj jeworden, soo aus Malkj ooda niee Seep
Jerooj (H. n.) een natet Jelud, soo aus wan een Mensch sikj rieet
Jeruzh (H. n.) een bestendjet Jeruzh, soo aus von Wota ooda eene Maschien
jesäajenda (Isw.) eena dee eenen Säajen jekjräajen haft
Jesalschoft (H. f., -en) eene Grupp Menschen met dee eena waut to doonen haft; daut waut eena met eene Grupp Menschen deit
jesalschoftlich (Isw.) soo aus en Jesalschoft; frintlich, oppnäment
Jesalschoftsfrint (H. m., -frind) een Frint dän eena foaken enne Jesalschoft sitt
Jesank (H. n.) daut Sinjen; Leeda dee jesungen woaren
Jesankbuak (H. n., -bieekja) de Bieekja met Leeda dee enne Kjoakj jebrukt woaren
Jesankleida (H. m., -sch) eena dee de Leeda aunsajcht ooda leit toom scheen sinjen
Jesaz (H. n., -en) eene Räajel de de Rejierunk moakt un enfieet
Jesazbuak (H. n., -bieekja) daut Buak met Jesazen
Jesazesbräakja (H. m., -sch) eena dee daut Jesaz brakjt
Jesazesliera (H. m., -sch) eena dee de Menschen de Jesazen lieet
Jesazjäwa (H. m., -sch) eena dee daut Jesaz jäwen kaun
jesazlich (Isw.) soo aus daut nom Jesaz jehieet
jesazloos (Isw.) onen nom Jesaz haundelt
Jeschaft (H. n., -en) een Äwanämen toom Sachen schachren, kjeepen un vekjeepen; een Äwanämen toom Sachen moaken ooda Sachen veoabeiden
Jeschaftslied (H. mz.) Lied dee Jeschaften ranen
Jeschaftsmaun (H. m., -mana) eena dee een Jeschaft ieejent ooda rant
jescheit (Isw.) goot; soo aus jewenscht; schmock
Jeschekj (H. n.) de Form; Figua
jeschen (schw.T.) bosich odmen; kortloftich sennen
Jeschenkj (H. n., -a) eene Gow; waut eenem jejäft woat
Jeschepf (H. n., -a) daut waut jemoakt es
Jescherr (H. n., -) Massasch, Läpels un Gauflen aulatoop; daut fiene Jereetschoft bie eene Sach
Jeschicht (H. f., -en) waut Menschen vetalen von woo waut jeworden es, jeweenlich sajcht daut waut von waut daut fa wäm meent
Jeschlajcht (H. n., -a) Mana un Frues sent de twee Jeschlajchta von Menschen; de Ieejenschoften von een Jeschlajcht sent aum Kjarpa uk aun woo eena denkjt to seenen
Jeschlajchtsjlett (H. n., -jläda) daut Jlett daut et Jeschlajcht wiest
Jeschlajchtskrankheit (H. f., -en) eene Krankheit dee sikj derch Jeschlajchtsvekjia wieda drajcht
Jeschlajchtsrejista (H. m., -sch) wua eenem sien Frintschoft oppjeschräwen es; de Oppwies von wua eena häa staumt, wäa eenem siene Elren, Grootelren un soo wieda sent
Jeschlajchtssind (H. f., - en) Sinden em Jeschlajchtsläwen ooda Jeschlajchtsvekjia; Sinden jäajen eenem sien ehelichen Staunt
Jeschlajchtsvekjia (H. n.) daut fleeschliche Vekjia tweschen Maun un Fru; sexuellet Vekjia
Jeschmak (H. n. -s) woo waut schmakjt
Jeschmeichel ((H. n.) een schmeichlen; een waut väamoaken daut een bätra Endruck jeft aus waut de Woarheit es
Jeschnauta (H. n.) miere Stemmen tojlikj aunhieren; een pienjet bestendjet schnautren ooda klaupren
Jeschnees (H. n., -en) eene proste Maschien; eene Maschien dee eena nich vesteit
Jeschnuck (H. n.) de Toostaunt von schnucken
Jeschrech (H. n., -s) een bestendjet schrieen; een ludet ommakeljet Jelud
Jeschrie (H. n.) een schrieen; lud un bestendich roopen
Jeschwieta (H. n.) de Toostaunt von väle tojlikj räden
Jeschwindichkjeit (H. f., -en) Spied; eene Mot von woo bosich waut jeit
Jeschwista (H. n., -) Breeda un Sestren aus eene Grupp; goode Frind; dee Menschen dee eena biejlikj soo aus Breeda un Sestren talt; eenem siene Metjlieda enne Jemeent
jeschwollen (Isw.) dikj jeworden aum Kjarpa, soo aus von Enzindunk
Jeschwolst (H. n.) eene jeschwolne Städ
Jesecht (H. n., -a) daut väaschte vom Kopp, von Stiern bat de Kjenn; Uagen, Näs un Mul un daut doarom
Jesennunk (H. f., -ngen) eene Enstalunk; woo eena waut en sien Jemiet venemt; woo eena jeistlich waut aufschazt, auf goot ooda schlajcht, Jeduldich ooda rietent, gootmeenent un leeftolich ooda jäajenaun
Jespanst (H. n., -a) waut eena sikj väastalt enne Form von een Mensch ooda Tia, oba nuscht es; waut een Mensch sajcht daut hee daut seenen kaun, waut aundre Menschen oba nich soo erfoaren
Jespata (H. n.) een spotten äwa waut ooda wäm; waut goodet veachten
Jespaun (H. n., -s) een Tiem von Pieed; twee ooda mea Pieed toopjespaunt toom waut trakjen
Jestal (H. n., -s) waut oppjestaldet
Jestän (H. n.) een stänen; een Jelud moaken daut doa bewiest daut waut schwoa es
Jestank (H. n., -s) een schlajchta ooda ommakelja Jeroch
Jestault (H. f., -en) eene menschliche Form; eene Form soo aus een Mensch
Jestried (H. n.) eene Striedarie; een strieden; eene Oneenichkjeit
jestukt (Isw.) von Menschen wan dee forsch un stoakj sent; groot jewossen
Jesuntheit (H. f., -en) een jesunt sennen; nich krank sennen
Jesuntheitsmeddel (H. n., -s) daut waut eenem halpt jesunt sennen, soo aus Medizien, Saulw, Äten, Aunjewanheit
Jesus (H. m.) de Nomen von Gott sien Sän, de Messias, Jesus Christus
Jetees (H. n., -en) een ommakeljet Jelud
Jetimmel (H. n., -s) een Wirwoa; een derchenaunda
Jeträajd (H. n.) Weit, Howa un Joascht sent Sorten von Jeträajd; de Sot von Weit, Howa ooda Joascht
Jeträajdbraunt (H. f.) een Befaulen opp Jeträajd, daut de Arnt väl kjlanda moakt; Rost opp Jeträajd; eene Krankheit mank Jeträajd, daut drajcht vom Wint wieda un es eene Sort Läwen, biejlikj soo aus Häw
Jetzen (H. m., Jetta) eene jemoakte Form ooda Statu von een Mensch ooda Tia daut jeistliche Ieejenschoften toojeschräwen woat un aunjebät woat
Jewäa (H. n., -en) Jereetschoft toom sikj wäaren; Flinten un Reifels un aundret Jereetschoft toom scheeten
Jewanheit (H. f., -en) Aunjewanheit; waut eena jewant es; waut eena derchwajch deit ooda von aundre sitt
Jewault (H. f., -en) Macht; sea groote Krauft
jewaultich (Isw.) sea stoakj; butajeweenlich stoakj un majchtich
jewaultmässich (Isw.) soo aus met Jewault
Jewaus (H. n., -en) daut waut doa waust; een Schwolst aum Kjarpa; daut waut em Goaden waust
Jeweel (H. n.) een weelen; een mank waut rieren ooda sieekjen; een nich stelhoolen, soo aus een Kjint em Bad
jeweenlich (Isw.; jeweenlich, jeweenelja, jeweenlichste) derchwajch; em derchschnett; meist emma; eena kaun doaropp räakjnen
Jewenna (H. m., -sch) eena dee waut jewent; eena dee een Jewenst haft; dee wäa daut mieeschte haft ooda daut ieeschte es
jewennen (st.T.; jewenn, jewonn, jewonnen) daut ieeschte sennen; daut kjrieen, no waut eena jeschauft haft; vedeenen
Jewennsucht (H. f., -en) daut hinjaraun sennen no waut jewennen
Jewenst (H. m., -) waut eena jewent; waut eena von ooda fa waut kjricht
Jewerz (H. n., -en) Kjriedarie; soont aus Dell, Päpakrut, Sielantro daut daut Äten een jewenschten Jeschmak jeft
Jewesheit (H. f., -en) een secha sennen; een sikj gaunz opp waut stetten
jewess (Isw.) sechalich; onbedinjt; gaunz secha
Jewessen (H. n., -) daut Poat von denkjen ooda besennen, daut eenem weeten lat auf waut rajcht ooda orrajcht es; eena es jewessenhauft doano waut eena jelieet haft daut et rajcht ooda orrajcht es
jewessenhauft (Isw.) no sien Jewessen haundlen
Jewicht (H. n., -a) een Dinkj daut Wicht haft
Jewinj (H. n.) daut wuaderch een Bolten un Mieta eena aum aundren faust sent
jewitren (schw.T.) blitzen un rumlen
Jewitta (H. n.) daut blitzen un rumlen; een Jewitren; een Räajen en daut doa Blitz un Rummel es
Jewittastorm (H. m., -s) Räajen un Wint un Blitz un Rummel aulatoop
Jezank (H. f., -en) een zanken; strieden; dän aufgonst bewiesen
Jia (H. f., -sch) trieben Räda un Walen; jieda Stoop von woo een Foatich vejieet es
Jiabaks (H. n., -en) Transmischen; de Baks toom de Jieesch enstalen
jibren (schw.T.) lachen; mejalich lachen
jibrich (Isw.) sea leicht aum lachen
jie (Pron. 2P. ez.mz.) du mz.; du biem ‘jie sajen’
jieda (Isw.) aule; kjeena utjeloten
jiedatsied (Isw.) aun beid Sieden
jieren (Isw.; jieren, leewa, aum leefsten) wellich
Jierop (H. f., -en) een sea huach jewosnet Tia, met sea lange Been un sea langen Hauls
jiezen (schw.T.) nich wellich sennen daut sienje to doonen ooda jäwen
jiezich (Isw.) kjniepsch; kjnieprich; däm aundren nich väl jennen
Jimkje (H. n., -) eene zakje Striep aun Kjleeda toom schmock loten
jinja (Isw.) nich soo oolt aus; komparativ von ‘junk’
Jips (H. f., -en) eene eelje Deschdakj; daut kjriedoatje met waut de Dokta eenem enjipst
jistren (H. f.) de Dach ver vondoag; de väaja Dach
Jittoa (H. f., -ren) een Instrument toom Musikj moaken, jeweenlich met sass Seiden
Jittoarenspell (H. n., -s) daut spälen von eene Jittoa
Jlad (H. f., -en) eene läaje Städ; eene nate Hollinj
jlebrich (Isw.) bakrich; glaut; naut; meist nich faust to hoolen
jleewen (schw.T.) een vetruen haben opp daut waut eena jehieet, jeseenen, ooda sikj väajestalt haft
jlei (Isw.) onen Trubbel; onen stuksen; onen tekjen
jleichen (schw.T.) waut mäajen; waut jieren haben; tofräd met waut sennen; sikj to waut freien
Jleis (H. f., -en) de Utjefoarne Striepen von de Räda von Foatieja oppe Gaus ooda oppe Stap; eene Oabeit enne Jleis haben meent daut et fein schauft un nich sea trubbelt
jleischen (schw.T.) een roodet Jesecht kjrieen, soo aus von Feeba ooda uk äwarauscht sennen
jleisen (schw.T.) Jleisen no foaren ooda gonen
Jlekj (H. n.) eene goode Erfoarunk; daut kjrieen waut eena jewenscht haud; Toofaul; woo waut utfelt, wua eena nich bewust waut to jedonen haft
jlekjen (schw.T.) goot utkomen; gooden Erfolch haben; jlekjlich sennen
jlekjlich (Isw.; jlekjlich, jlekjelja, jlikjlichste) soo aus jewenscht; tofräd; bäta aus eena daut jeplont haud
jlenzen (schw.T.) schienen; een Glauns haben
jleppen (schw.T.) wajchrutschen; nich hoolen; slippen
Jlett (H. n., Jlieda) een Poat vom Kjarpa, soo aus eene Tee, een Been, de Läwa usw
jlieejen (schw.T.) heete Gloot haben; meist brennen
Jliet (H. n., Jlieda) eena dee to eene Kjoakj, eene jewesse Jesalschoft ooda een Cooperatiew jehieet
jlikj (Isw.) nich krom ooda runt
jlikjeltich (Isw.) eendoontich; nuscht romjäwen
Jlikjjewicht (H. n.) nich dieslich sennen; daut met waut eena sikj biem stonen helt von äwafaulen
Jlikjnis (H. n., -sen) eene Jeschicht dee eenem waut lieet
jlikjtoo (Isw.) direkjt no waut
jlikjut (Isw.) krakjt ver eenem
jlikjwajch (Isw.) jlikjut; sea jezielt; onen no waut aundret tookjikjen; nich väl Jeschmak haben
jlipsich (Isw.) glaut
Jlisia (H. n.) Gropes ooda Teetich daut met sea glautet Steen beschloagen es, un aufstat wan daut felt
jlitschen (schw.T.) jleppen
Jlitschknoop (H. m., -kjneep) een Zipper
jlitzren (schw.T.) blenkjren; schienen; spieejlen
jnäajlen (schw.T.) wäm leicht dolranen met Jedonten ooda Wieed
jnädich (Isw.) met Jnod; wellens sennen to vejäwen
jnerren (schw.T.) grumsaujen; weeten loten daut eena nich tofräd es
jnerrich (Isw.) ontofräd; grumsaujsch
jniesren (schw.T.) veachtent lachen ooda sennen
jniesrich (Isw.) veachtent lachen ooda sennen
jnietsch (Isw.) pienich; bosich; sea bie de Sach
Jnod (H. f., -en) eene Bejenstjunk; daut waut eenem frie lat, wan eena uk aul schuldich es
Jnodentiet (H. f., -den) de Tiet wan eena noch unjare Jnod es; de Tiet tweschen daut Vegonen un de Strof; no de Bibel no, de Tiet nu, bat Jesus wada kjemt
jo (H. n.) de Auntwuat to eene Froag, wan eenem daut stemt
Joa (H. n., -ren) de Tiet vom ieeschten Jaunewoa bat däm latsten Dach en Dezamba; twalf Moonat; 365 Doag
joagen (st.T.; joag, jajchst, jajcht, juach, juagen, jejoacht) waut/wäm hinjaraun ranen; vesieekjen to jriepen; veschechren; wajch joagen
Joahundat (H. n., -de) hundat Joa; de Tiet von daut Joa 1500 bat 1600, ooda 1900 bat 2000
joaklen (schw.T.) äwa waut lachen un spotten
Joalinkj (H. n., -nja) een eenjoaschet Pieet
Joaresloon (H. n., -s) waut eena en een Joa vedeent; daut Loon von een gaunzet Joa
Joarestiet (H. f., -den) dee Tieden en woone een Joa sikj deelt, tB: Somma, Hoafst, Winta, un Farjoa, ooda drieeje Tiet un räajen Tiet, ooda Sodeltiet un Arnttiet
joarich (Isw.) Jeburtsdach haben [Hee es morjen joarich]
Joascht (H. f., -en) eene Sort Jeträajd met Eilen aune Kjieena, dee väl fa Fooda un Äten jebrukt woat
Joaschtbroot (H. n., -brood) Broot met Joaschtmäl
Joaschtnejrett (H. f., -) jekoakte aufjeschlowne Joascht
Joawarie (H. f., -n) eene Städ wua jejoaft woat; een Aungonen wua freschet Lada jejoaft woat
joawen (schw.T.) reiwet Lada besorjen, soo daut et drieecht un to brucken es
Joch (H. n., -s) een Holt daut een poa Ossen äware Schullasch droagen toom waut schlapen
Johaun (H. m.) een Junges ooda Mauns Nomen, uk Johan, Johann, Johanes
Jona (H. m., -s) een Mauns Nomen enne Bibel
Jonatan (H. m., -s) een Junges un Mauns Nomen
Jordan (H. m., -s) een Riefa en Israel
Jordantol (H. n., -s) daut Tol vom Jordan Riefa, dee rant tweschen twee Rieej Boaj
Josef (H. m., -s) een Junges un Mauns Nomen
Josua (H. m.) een Junges un Mauns Nomen
jräfste (Isw.) mieeschte; de jratste Stekja; daut jratste Poat
jral (Isw.) dach; oppfaulent; met groote Uagen
jrämen (schw.T.) sea beduaren
Jräp (H. f., -en) de Enrechtunk aun eene Schuflod ooda Däa toop dee optrakjen; eene Kjlinkj
jraslich (Isw.) sea; sea groff; butajeweenlich sea
jrata (Isw.) groot, jrata, aum jratsten
jratsta (Isw.) groota, jratra, jratsta
jreblen (schw.T.) plonen; denkjen; äwa waut nodenkjen; waut uträakjnen
jreen (H. f.) eene Kalia, soo aus daut Graus ooda de Bläda aum Boom
Jreenekjast (H. f., -en) eene Kjast; eene Kjast von Lied dee nich ea befriet jewast sent
jreenen (schw.T.) jreen woaren, soo aus de Beem em Farjoa, ooda soo aus de Stap nom seien
Jreenfooda (H. n., -) Sielo
Jreens (H. n., -) daut waut waut jreen moaken kaun; jreenet Äten soo aus Zellot un Zippelluak
Jreenschnowel (H. m., -s) een onerfoarna; eena dee sikj nich met waut weet; eena dee noch nich jelieet haft
jreessen (schw.T.) een Gruss jäwen, von eenem däm eena jetroffen haft
Jreew (H. f., -en) een Schlems aune Lepp; 2) kjliene jebrodne Stekja fatjet Fleesch vom Schmolt utbroden biem Schwienschlachten, dee woaren meamol to Freestikj jebrot
Jreeweschmolt (H. n., -) daut fiene Grus daut unjen biem Schmolt utbroden blift, daut es sea schmoltjet un sea fienet Fleesch
Jreiel (H. n., -s) daut waut eenem sea jäajenaun sennen
jremlich (Isw.) jries; schwiensch; drakjich; jrintich
jrenlich (Isw.) jreen
Jrens (H. f., -en) de Kaunt von een Stekj Launt, soo aus de Jrens tweschen twee Hoffstäden, ooda tweschen twee Lenda
Jrenslienje (H. f., -s) de Jrens; de Lienje ooda Utwajch tweschen twee Stapen
Jrensstaut (H. f., - städa) eene Staut aun de Jrens
Jrenssteen (H. m., -a) een Steen dee eene Jrens tieekjent
jreslich (Isw.) toom gruslen; sea schlemm ooda schlajcht; sea
Jrett (H. f., -en) jekoaktet Freestikj, soo aus Howajrett, Manajrett, Joaschtnejrett
Jriepa (H. f., -sch) eena dee wäm jript; een Kjinja Spell
jriepen (schw.T.) jripsen; wäm/waut faustnämen daut nich stell helt
jries (Isw.) schwiensch; jrintich; jremlich
jrimsich (Isw.) vestieet, soo aus wan eena nich Hopninj haft ooda waut schod es; nich mootich aunjelajcht
Jrint (H. n., -) Jremmel; Borkj; schwienschet aum Kjarpa aunjebakt
jrintich (Isw.) schwiensch; drakjich; jries
jrintlich (Isw.) sea; bat oppe Grunt; gaunz derch
Jripp (H. f., -en) eene wankende Krankheit, foaken met Feeba un Weedoag enne Jläda; Flu;
jripsen (schw.T.) jriepen; wajch tekjen
jrod (Isw.) krakjt dan; nu
jrodsoo (Isw.) werkjlich; uk noch;
Jubel (H. m. –s) een juchen; sea freien; Freid bewiesen met lud sinjen ooda räden
jublen (schw.T.) lud de Freid utdrekjen, met Leeda ooda räden
juchen (schw.T.) jublen; sikj tieren daut et scheen jeit
Judenschool (H. f., -en) eene Städ wua Juden toopkomen toom äaren Gloowen lieren
Jugent (H. f., -) aunwaussende un junge Menschen, jeweenlich en de latste Joaren ver see sikj befrieen
Jugentjoaren (H. n., mz) de Joaren wan eene Persoon een Jugentlicha heet; Jugenttiet
Jugentleet (H. n., -leeda) een Leet daut de Jugent scheen jeit sinjen
jugentlich (Isw.) junk; soo aus junge Menschen
Juks (H. n.) Drank; schwienschet ooda äakjeljet Wota
Julbassem (H. m., -s) een elektrischet Jereetschoft daut dän Stoff oppe Flua un em Hus toopsut
julen (schw.T.) met de Stemm piepen; däm Hunt sien Jelud wan hee nich balt
Juli (H. m. (H. m., -s) de säwende Moonat em Joa; de Moonat tweschen Juni un August
Jung (H. m., -es) een hee Kjint; een Jugentlicha
junga (Isw.) eena dee junk es; eena dee nich oolt es
Juni (H. m., -s) de saste Moonat em Joa; de Moonat tweschen Mei un Juli
junk (Isw.; junk, jinja, jinjste) nich oolt; nich utjewossen; kjlien
junkbefriede (Isw.) soone dee noch nich lang befriet sent
Junkfru (H. f., -es) enne Bibel, eene Mejal, eene onbefriede Fru
Junkje (H. n., -s) een kjliena Jung
Junkvee (H. n., -) Kjalwa un Hocklinja
junt (Pron. 2P. mz. obj.)
junthaulwen (Isw.) juntwäajen; om junt to halpen; om junt entjäajen to komen
juntwäajen (Isw.) junthaulwen; om junt entjäajen to komen
|
