|
fa (Präp.) om wämshaulwen, om waut to halpen [fa mie, fa de School]; toom eene lenjd von Tiet aunjäwen [fa eene Stund]; toom Kosten aunjäwen [fa tieen Peso]
fa (präp.) wäajen [fa scheengonen], om (wäm to halpen) [fa die], om (waut to kjrieen) [fa Jelt]
fäaje (Isw.) dee ver/ea aus dise; de latste
fäajen (schw.T.) waut eena metem Bassem deit; met eenen Bassem Stoff oppe Flua saumlen
Fabrikj (H. f., -en) een Jeschaft wua Sachen jemoakt woaren, Meebel Fabrikj, Zocka Fabrikj
fabrikjsch (Isw.) soo aus en/von eene Fabrikj
Fada (H. f., -sch) 1) de Sän von eenem sien Onkel ooda Taunte; 2) waut een Voagel/Han aune Hut waust; een Stenjel met eene Rieej soowaut aus Hoa aun twee Sieden; 3) eene Stang (ooda Stock) dee een wesset bieejen kaun un dan wada jlikj woat wan de tochjeloten woat; eene Kroll dee toopjedrekjt ooda utenaunda jetrocken kaun woaren, un dan wada daut ieeschte Jeschekj nemt wan daut tochjeloten woat
Fadavee (H. n., -) aule Heena, Kunen, Enten usw toop
Fadawoagen (H. m., -es) een jemietelja Woagen de Fadren haft toom jlei foaren
fädmen (schw.T.) een Twierem ooda Drot derch daut Noteluag brinjen
fadren (schw.T.) waut eene Fada deit; opp eene Fada nopp un rauf un nopp un rauf metfoaren
fäich (Isw.) vestonen ooda Krauft haben toom waut doonen; em Staunt sennen waut to doonen
Fäichkjeit (H. f., -en) daut wuatoo eena fäich es; waut eena doonen kaun
Faks (H. m., -en) een Breef dän eena äwa Foonlienjes opp eene Maschien kjricht
Faksen (H. n., mz.) Bewäajungen ooda Veendrungen von een Jesecht toom een Ulespieejel sennen
faksich (Isw.) soo aus Faksen; met Faksen
Faksmaschien (H. f., -en) eene Maschien dee aum Foon Sisteem jekoppelt es un Breef Wakjsel mäajlich moakt
Fal (H. f., -s) daut hoaje Lada von een Tia
Fäla (H. m., -/sch) waut eena haft orrajcht jedonen
fälafrie (Isw.) onen Fäla; fälaloos
fälahauft (Isw.) met Fäla; soo daut Fäla väakomen kjennen
fälaloos (Isw.) onen Fäla; fälafrie
fälen (schw.T.) waut needich haben; waut nich haben
fälen (schw.T.) sent noch needich; sent nich hia; sent noch nich jekomen
Falm (H. n., -) een junget von Pieed, Äsels usw.
fälschlonen (st.T.; sp: schlonen fäl) nich goot utkomen met waut eena väahaft; nich kjennen waut foadich moaken
Famielje (H. f., -s) Elren met Kjinja, ooda uk met Grootelren; Frintschoft
fanatisch (Isw.) äwaschnaupt
fangen (schw.T.) jriepen
Fangiesa (H. n., -sch) eene Faul
Farjoa (H. m., -sch) de Tiet tweschen Winta un Somma; de Tiet wan daut Wada scheen woat un de Natua jreent
farjoasch (Isw.) soo aus em Farjoa
Farjoaschkjoakj (H. f., -en) de Sindoag von Oostren bat Pinjsten, wan de Katekjisem unjarecht es, toom reed moaken toom deepen
Farjoaschräajen (H. m., -s) de Räajen dee em Farjoa kjemt
Farnitz (H. f., -en) Lack; biejlikj soo aus Foaw oba derchsechtich
farnitzen (schw.T.) Farnitz penslen
Farnrua (H. n., -ren) Jereetschoft daut eene Secht noda brinjt
faslen (schw.T.) eenem siene Jedanken loten benomen woaren von daut waut eenem intressieet ooda oppfelt
Faspa (H. f., -sch) eene kjliene Moltiet, medden em Nomeddach toom vepusten un waut drinkjen
Fast (H. n., -en) een Toopkomen fa eene besondre Jeläajenheit, soo aus Kjast, Bejrafnis, Wienachten, Oostren.
Fastdach (H. m., -doag) een Dach aun däm een Fast jehoolen woat
fastlich (Isw.) soo aus toom Fast; soo aus opp een Fast
Fastmol (H. n., -s) eene Moltiet opp een Fast
Fastvesaumlunk (H. f., -ngen) eene Vesaumlunk fa een Fast; de Grupp Menschen de to een Fast komen
Fat (H. f., -) Schmolt, Schmäa, Schmurz, daut witte Fat unja daut Lada von een jemastet Schwien
Fatstekj (H. n., -a) een biet Fat ooda Schmolt
Fatsträmel (H. n., -s) een Strämel Fat, soo aus daut em Fleesch jefungen woat
Faul (H. m., Falen) 1) een Mussiesa; een Iesa toom een Tia jriepen 2) Loag, wan soont woat, wan soont väakjemt 3) en Gramatikj, woo een Hauptwuat en een Sauz jebrukt woat: Wäafaul, Wämfaul, Dämfaul
faulen (st.T.; faul, felst, foll, follen, jefollen) wan de Aupel looslat vom Aust, dan felt dee; plumsen; stolpren; Dinja faulen no de Ieed wan dee nich huach jehoolen woaren; sikj vestaupen; omstelpen; Jlikjjewicht velieren
Faulkj (H. m., -en) een grootet Voagel daut Fleesch frat
faulsch (Isw.) orrajcht, nich rajcht; schlajcht
Faulschheit (H. f., -n) Errlia, faulsche Lia
Faulschorm (H. m., -s) een groota Schorm dän Menschen brucken toom sacht ute Loft faulen
faust (Isw.) nich loos; met waut toop sennen soo daut et nich leicht loos kjemt
faustbinjen (st.T.; sp: binjen faust) aunbinjen; met Baunt ooda Strank waut moaken daut et nich loos kjemt; aunschnieren
faustbliewen (st.T.; sp: bliewen faust) nich loos komen; aun waut bliewen
Faustdach (H. m., -doag) een Dach aun däm eena fausten deit
fausten (schw.T.) fa eene jewesse Tiet nich äten om sikj en Jebäd un jeistliche Jedanken eewen
faustholen (schw.T.; sp: holen faust) aunholen; waut moaken daut et fausta es
fausthoolen (st.T.; hoolen faust) waut soo hoolen daut et nich wajch kjemt/flicht/felt
faustkjlamen (schw.T.; sp: kjlamen faust) waut en eene Kjlam faust moaken daut et doa bliewen mott
faustkjrieen (st.T.; sp: kjrieen faust) waut bat doa kjrieen, daut et faust es; faustbinjen, faust moaken
faustlajen (st.T.; sp: lajen faust) noseenen auf eene Sach soo es aus jesajcht woat ooda aus daut schient; fauststalen
faustmoaken (st.T.; sp: moaken faust) faustkjrieen; waut soo moaken daut et nich mea loos es
faustnämen (st.T.; sp: nämen faust) wäm/waut enne Macht nämen
faustranen (schw.T.; sp: ranen faust) enne Akj komen; Utwäaj sieekjen bat eena toostonen mott daut doa kjeene mea sent
faustsaten (schw.T.; sp: saten faust) secha moaken daut eenem jewesset nich woat wajchkomen
fauststalen (schw.T.; sp: stalen faust) faustlajen; noseenen auf eene Sach soo es aus daut schient ooda soo aus jesajcht es
fauststonen (st.T.; sp: stonen faust) opp eenem sien Stekj bliewen; sikj nich äwaräden loten; soo faust sennen, daut waut nich woat wiedajesat woaren
Faut (H. n., -s) eene kjliene Tonn; een Behelta toom Äten oppbewoaren
Fawuat (H. n., -wieeda) en Gramatikj, een Wuat daut fa een aundret steit [de Maun hee, de Fru see]; Präposizion
Feeba (H. n., -) wan de Kjarpa von Krankheit too woam woat
Feebawoa (H. m., -sch) de tweede Moonat em Joa, Jaunewoa, Feebawoa, Moaz
feebrich (Isw.) heet; soo aus Feeba; nich jesunt
Feeda (H. n., -sch) een Woagen voll Hei ooda Stroo; daut Hei ooda Stroo daut opp eenen Woagen nopp jeit
feeden (schw.T.;) foodren; to äten jäwen; ‘feeden’ kaun fa Menschen un fa Vee jebrukt woaren, ‘foodren’ bloos fa Vee
feelen (schw.T.) 1) een Jefeel haben; woo daut en eenem es, auf stoakj, schwak, jlekjlich, mootich ooda en Weedoag, usw.; 2) met de Haunt bestrikjen/befeelen toom sajen waut vonne Ieejenschoft waut haft, auf glaut, ruch, wieekj, hoat, usw.
Feetenenj (H. n., -a) daut Enj wua de Feet sent
feftel (Isw.) daut fefte Poat
feftich (H. f.) Numma: 50; Ordnungszol: 50., feftichsta
feftieen (H. f.) Numma: 15; Ornungszol: 15., feftienda
feicht (Isw.) naut; wotrich; klaum
Feichtichkjeit (H. f., -en) Nauts; daut waut feicht moakt; Wota
Feil (H. f., -en) waut eena met eenen Flizboagen schitt; een Wiesa, soo aus opp een Bilt ooda een Tieekjen aum Wajch
fein(Isw.) soo aus eena daut jleicht, aunjenäm, maklich, scheen
feistren (schw.T.) schmieten; wäm wajch joagen
feiten (schw.T.) rauzen, wan twee sikj eenaunda to hoolen haben un proowen dol to kjrieen
fekjen (schw.T.) Jeschlajchtsvekia haben
fekjs (Isw.) haustich, schwind, met een Tekjs
fellen (schw.T.) voll moaken
Fenda (H. m., -sch) daut Poat aun eene Koa ooda Foatich, daut äwa daut Raut paust
Fenn (H. f., -en) eene Mäl toom Wint schuwen
Fens (H. f., -en) eene enjetiende Weid; een Tun
fensen (schw.T.) eene Fenss moaken; eene Fenss trajchtmoaken
Fensta (H. n., -tren) een Loch enne Waunt met Glaus toojestalt toom Licht nenloten ooda toom rutkjikjen; daut Jerecht met Glaus daut en een Fenstaloch jehieet
Fenstakjast (H. f., -en) een ieeschtet Toopkomen en een nieet Hus wan Lied ieescht Gauns nenjetrocken sent; een Toopkomen toom sikj met de Lied freien fa äare niee Woninj
Fenstakopp (H. n., -kjap) daut unjaschte Brat vom Fenstaloch
Fenstalod (H. f., -en) biejlikj soo waut aus eene Däa von buten aun een Fensta toom daut Fensta von buten dicht toomoaken
Fenstarut (H. f., -n) jieda Stekj Glaus en een Fensta es eene Rut
ferchtalich (Isw.) soo aus ut Forcht; utnoms sea
ferchten (schw.T.) Forcht haben; angst sennen
Fesch (H. m., -) een Tia daut em Wota läft;
Fescha (H. m., -sch) eena dee doa fescht, dee Fesch jript
Feschalied (H., mz) Lied dee doa feschen
feschen (schw.T.) Fesch anglen, Fesch jriepen
Feschhendla (H. m., -sch) eena dee Fesch vekjaft; eena dee een Jeschaft haft toom Fesch vekjeepen
Feschhoaken (H. m., -s) een Hoaken däm de Fesch enbieten saul un soo aun de Lien faust sennen
Feschnat (H. n., -s) een Nat toom Fesch jriepen
Feschodla (H. m., -sch) een Odla (een grootet Voagel) daut Fesch at
Fia (H. n., -sch) wan waut brent, dan es doa Fia; Flaumen
Fiadrot (H. m., -dräd) een Drot derch däm elektrischet Fia kjemt
Fiaflaum (H. f., -en) eene Flaum
fiaheet (Isw.) sea heet, soo heet daut eena sikj doaraun brennen kunn; jefäadlich heet
Fiakjniepa (H. m., -sch) een Flieechkje daut han un wada oppdacht wan daut flicht
Fialada (H. f., -dren) eene Lada dee reed licht toom bie een Husfia schaufen
fiaroot (Isw.) root aus Fia, root aus wan jebrent
Fiasteen (H. m., -a) een Steen dee eene Funk ooda eene Fiaspretz jeft, wan dee met Iesa jeschloagen woat
Fiastock (H. m., -akja) een Stock met eene Flaum opp een Enj
Fiastrikja (H. m., -sch) Jereetschoft toom Funken schmieten un een Fia aunfangen
Fiawäa (H. f., -ren) de Jesalschoft ooda Enrechtunk toom Fia bekjamfen
Ficht (H. f., -en) een Notelboom
Fiddel (H. f., -n) een Instrument met vea Seiden daut met een Boagen jespält woat
fidlen (schw.T.) eene Fiddel spälen; spälrich met waut schaufen, onen daut eena wieda kjemt
Fiebel (H. f., -n) daut ieeschte Läsbuak enne School
Fiebla (H. m., -) Schiela dee enne ieeschte Klaussen sent; Schiela dee enne Fiebel lieren
fief (H. f., -en) Numma: 5; Ordnungszol: 5., fefta
Fiej (H. f., -en) eene seete Frucht vom Fiejenboom
Fiejenboom (H. m., -beem) een Boom eene heete Jäajent, dee Fiejen drajcht
Fiel (H. f., -en) Jereetschoft toom waut hoadet glaut moaken, ooda een kjlienet Bät doavon auf moaken
fielen (schw.T.) met eene Fiel schaufen; soo aus met eene Fiel waut aufschieren, glaut moaken, ooda kjlanda moaken; wan de Saunt flicht, kaun dee uk fielen
fien (Isw.) en sea kjliene Stekja; nich groff
fienfeelent (Isw.) neiw sennen; leicht jestat ooda jemostat sennen
Fient (H. m., Fiend) eenem sien Jäajna; eena dee jäajen eenem schauft/kjamft
fientlich (Isw.) soo aus een Fient; jäajenaun
Fientschoft (H. f., -en) een Veheltnis wua Menschen sikj fientlich sent
Fiera (H. m., -sch) Leida, eena dee waut aunfieet
fieren (schw.T.) 1) opp een Woagen ooda Foatich waut no eena aundre Städ brinjen; 2) met daut Hinjabeen schlonen, soo aus Vee; 3) Heljedach hoolen; eenen besondren Dach hoolen, soo aus een Jeburtsdach [Wienachten fieren]
fierende (Isw.) (Chaco) leidende
fierich (Isw.) soo aus Fia en Hett ooda Kalia ooda flemren
Fierowent (H. f., -s) de Tiet em Owent no de Oabeit; de Tiet wan eena de Oabeit opphieet
Fiestkjniepa (H. m., -sch) een mexikanischa Kjniepa, bie een cm lank, dee kaun sea stoakj stinkjen
fiestrich (Isw.) soo aus een prostet Licht; prost to hieren; prost
fiew (H. f.) Numma: 5
Figua (H. f., -ren) een Dinkj daut de Form von een Mensch haft
fiksen (schw.T.) trajchtmoaken; reparieren; waut en Ordninj brinjen
Film (H. m. –s; Enjlisch) de Seid en een Camara opp däm Bilda oppjenomen woaren; eene Seid von de pienich eent nom aundren Bilda aune Waunt jewäsen woaren
Filosof (H. m. –en) eena dee en miere denkjensoaten jelieet es
Filt (H. m.) toopjebakte fiene Frensen ooda Hoa
Filthoot (H. m., –heed) een Hoot von Filt jemoakt
Filtschoo (H. m., -) eene Steewel von Filt
Finja (H. m., -sch) eent von de fief Strämels aune Haunt
Finjabreet (H. m., -d) de Mot von eene Sied bat de aundre von een Finja
Finjahaunschkje (H. f., -) eene Haunschkje daut jieda Finja frie lat toom sikj bewäajen; een Schlufsel äware Haunt daut jieda Finja oppoat bedakjt
Finjahoot (H. m., -heed) een blajchnet Hootje daut krakjt oppe spetz Finja paust un biem neien jebrukt woat toom de Notel schuwen
Finjanoagel (H. m., -näajel) de Noagel dee eenem aum Enj Finja waust; daut hoade huarnoatje waut aum Enj von een Finja waust
Finjarinkj (H. m., -nj) eenen Rinkj toom oppen Finja droagen
finjen (st.T.; finj, funk, fungen, jefungen) waut to seenen ooda to hoolen kjrieen, daut veloaren wia
fipsen (schw.T.) haustich wajch tekjen
Fläajel (H. m., -s) een lenjra Stock met eenen korten Stock aum Enj aunjebungen, jebrukt toom Jeträajd ooda aundret Sot utkloppen
fläajen (schw.T.) goot no waut oppaussen, soo aus een schlemmet Been, ooda uk een Weisenkjint
Fläajkjint (H. n., -kjinja) Kjint, nich sien ieejnet, dee eena en sien Hus fläacht; Fläajsän, Fläajdochta
Fläajmutta (H. f., -sch) eene Fru dee een Fläajkjint haft
Flag (H. f., -en) een nazionalet zeichnet Tieekjen, foaken huach opp een Pol aunjemoakt
Flagpol (H. m., -s) een Pol toom de Flag aufwiesen
flajchten (st.T.; flajcht, flocht, flochten, jeflacht) eene Zopp moaken; Benja eent äwa daut aundre lajen
flak (Isw.) nich deep
Flakjfeeba (H. n.) een toodrinjelja Orrest
Flät (H. f.) Weedoag em Rigjen
Flaum (H. f., -en) daut waut doa Licht un Hett aufjeft en een Fia
flaumen (schw.T.) brennen; to seenen brennen; met Licht un Hett brennen
flaument (Isw.) aus met Flaumen; sea heet
Flaus (H. m., -) eene Plaunt dee oppe Stap jeakat woat fa daut eelje Sot waut doavon kjemt; daut Sot von eene Flaus Stud; de Haulm von Flaus kaun jebrukt toom Papia moaken
flauschen (schw.T.) goot schaufen; goot wiedakomen met eene Oabeit; jlekjlich sennen en eenen Plon
Flautamus (H. f., -mies) eene Mus met Flichten dee flieejen kaun
flautren (schw.T.) flautrich sennen; tekjren
flautrich (Isw.) met flautren, met tekjren
Fleeda (H. f., -) eene Bosch dee lot em Farjoa schmocke bleiwe Bloomen kjricht; de Bloomen von eenen Fleedabosch
Fleesch (H. n.) daut dunkle noarhaufte Poat (nich Fat ooda Knoakes) von een jeschlachtet Beest
fleeschfoawich (Isw.) rosa; de Kalia von een Mensch siene Hut
fleeschlich (Isw.) soo aus em Fleesch; en eene werkjelje Erfoarunk
Fleet (H. f., -en) een Instrument von Holt ooda Blajch toom Musikj moaken
Fleetenspäla (H. m., -) eena dee de Fleet spälen kaun
Fleetenspell (H. n., -) Fleetenmusikj; waut eene Fleet spält
fleidren (schw.T.) vom Wint flautren; weien
fleiw (Isw.) met nich väl Jeschmak; met too weinich von eenen Jeschmak, soo aus Solt
Fleiwiel (H. n., -s) Schwunkraut
Flekj (H. n., -a) 1) een natet Stekj Zeich; een Stekj Zeich daut opp Kjleedie jeneit woat toom een Loch bedakjen; 2) eene Stap; een Stekj Launt daut een Foarma beoabeit
flekjen (schw.T.) een Stekj Kjleedie trajcht moaken woa daut een Loch haft
flemren (schw.T.) soo waklen aus eene Flaum em Wint
flentren (schw.T.) fleidren; kodrich schoklen ooda em Wint weien
flentrich (Isw.) kodrich; sea leicht/prost aunjetrocken
flerren (schw.T.) eene Floa moaken
flichten (schw.T.) von waut wajchranen; wäajen Jefoa eene Jäajent veloten
Flichtlinkj (H. m., -nja) eena dee flichten deit; eena dee ut Forcht ut sien Launt jetrocken es
Flieej (H. f., -en) een sea bekaunda Kjniepa dee em Hus romflicht
Flieejeklaup (H. f., -en) eene Klaup aun een Stock toom Flieejen doot schlonen
flieejen (st.T.; flieej, flichst, fluach, fluagen, jefloagen) sikj derche Loft bewäajen, soo aus een Voagel; wan waut jeschmäten woat, dan flicht daut
flieekjen (schw.T.) fluchen; fluch Wieed brucken
flieen (schw.T.) Dinja trajcht lajen; oppklompen; en Rieejen moaken
Flies (H. f., -en) een kjlienet sträljet Stekj Fleesch
Fliet (H. f., -) waut von eenem velangt woat; ‘met Fliet’ met Aufsecht; jeplont; mootwellens
flietich (Isw.) bosich, enne Bos, pienich
Flint (H. f., -en) Jereetschoft toom Kugels scheeten
flissendich (Isw.) wotrich; ranrich; soo daut eena daut jeeten kaun
flissent (Isw.) wotrich; soo aus dennet Schmäa; soo aus daut waut to jeeten jeit
Flissichkjeit (H. f., -en) soont waut flissendich es, ooda soo rant aus Wota
flitzen (schw.T.) bosich ranen, stoakj ranen
Flizboagen (H. m., -ges) een jeboagna heltana Stock met een Baunt von een Enj bat daut aundre, daut jebrukt woat toom Feils scheeten
Floa (H. f., -ren) eene lange deepe Wund; een jerätnet Loch em Zeich
Floak (H. f., -en) een Jerecht fa Heena toom oppkrupen
Flock (H. f., -en) eene Schneeflock; een Bietskje Schnee daut vonne Wolkjen felt
Floom (H. f., -en) daut Fat aune Doarm un Nieren von jeschlachtet Schwien un Heena
Floosen (H. mz.) de plaute Henjkjes dee een Fesch brukt toom schwamen
flotren (schw.T.) han un trigj weiflen, soo aus de Wausch oppe Lien em Wint
flott (Isw.) leicht oppe Been; leicht un schwind wiedakomen
Flotta (H. m. –sch) een Kjniepa met Flichten, eenjemol met dache Kalieren, dee lekjen Zocka ut Bloomen
Flua (H. f., -ren) de Boddem von eene Stow
Fluadakj (H. f., -en) eene Dakj toom oppe Flua lajen daut eena wieekj un woam gonen kaun
Fluadräaja (H. m., -) een Fluabaulkjen
Fluakodda (H. n., -dren) een Kodda toom de Flua weschen/wauschen
fluchen (schw.T.) flieekjen; fluch Wieed sajen
Fluchtwajch (H. m., -wäaj) de Wajch opp däm Menschen von eene Jäajent no de aundre flichten
Fluchwuat (H. n., -wieed) een Wuat daut toom flieekjen jebrukt woat
fluck (Isw.) schwind, fuaz
Fluss (H. m. Flissa) Riefa, Riwa, een groota Stroom
Foa (H. f., -ren) eene Jleis; eene jlikje Ran; de Ran dee een Pluach lat
foaboa (Isw.) opp daut jeit to foaren
foadich (Isw.) gaunz; aum Enj; derch sennen met waut
foaken (Isw.) ieremol; välmol; nich lang tweschen
Foakjel (H. n., -) een junget Schwienkje
foakjlen (schw.T.) Foakjel to Welt brinjen
foaren (st.T.; foa, foascht, foat, fua, fuaren, jefoaren) met een Woagen ooda Foatich reisen; sikj met een Foatich wuahan bejäwen; een Foatich lenkjen; aum Stia setten un wuahan reisen
Foarma (H. m., -/sch) eena dee foarmat; eena dee Launt akat un Jeträajd ooda aundret Sot oppet Launt trakjt toom vekjeepen; Heenafoarma, Veefoarma, Beetenfoarma, Kjlienfoarma
foarmren (schw.T.) de Oabeit von een Foarma doonen; eene Foarm ieejnen un besorjen; akren
Foaschien (H. m., -s) Leisens; de Oppwies dee eenem daut rajcht jeft toom foaren
Foastool (H. m., -steela) een Rollstool; een Stool opp Räda
Foatich (H. n., -tieja) eene Koa ooda Trock; een Woagen met Moota toom foaren
Foaw (H. f., -) waut eena aune Waunt penselt toom dee eena aundre Kalia jäwen, ooda toom dee glaut moaken
foawen (st.T.; foaw, forf, forwen, jeforwen) Foaw aun waut penslen
Fobel (H. f., -blen) eene Jeschicht dee nich werkjlich soo es oba dee novetalt woat toom Kjinja waut lieren
fodren (schw.T.) no waut froagen, soo aus biem äten ooda em Stua; no betolt froagen fa Oabeit
Fold (H. f., -en) wua waut schoap toopjelajcht es, soo aus een Papia ooda Kjleet
foldich (Isw.) met Folden
Foljen (H. mz.) soont waut von waut aundret kjemt; daut waut waut met sikj brinjt
foljen (schw.T.) waut nogonen; wäm nogonen; waut/wäm jehuarsom sennen
foljent (Isw.) waut no waut aundret kjemt
Fooda (H. n., -) Fräten; waut een Tia frat
Foodakjrebb (H. f., -en) eene Kjrebb toom Vee foodren
foodren (schw.T.) to fräten jäwen
foonen (schw.T.) Bie Foon met wäm räden; bie Foon wäm aunroopen
foos (Isw.) nich soo aus jeweenlich; sooväl schlajchta daut et nich to brucken es, soo aus een foosa Kuarn
Foot (H. m., Feet) daut aum Enj von een Been met Hak un Teeen; daut opp waut Meebel ooda eene Maschien oppe Flua steit
Footbenkj (H. f., -en) een läajet Benkjskje toom de Feet nopp lajen wan eena maklich äwarigj sett; (dim.) Footbenkjskje, -s
Footenenj (H. n., -a) daut Enj wua de Feet sent
Footich (H. n.,-) waut eena aune Feet drajcht, soo aus Schoo, Sandalen, Steewlen usw.
Footjelenkj (H. n., -a) daut Jelenkj tweschen Foot un Schänebeen
Footjenja (H. m., -) eena dee tofoot jeit
Footstaup (H. f., -en) eene Spoa
Footstich (H. m., -s/-stiej) een Stich aune Sied vonne Gaus (ooda uk sest wua) wua Footjenja gonen
Forcht (H. f., -) Angst; Respakjt toop met Forcht un/ooda Staunen
forchtloos (Isw.) onen Forcht; nich angst
Forkj (H. f., -en) Jereetschoft toom Hei ooda Stroo stoaken; een 4 schooja Stäl met iesane Tinjen aun daut unjaschte Enj
Form (H. f., -en) Jeschekj; een Behelta toom Zement nenn jeeten un loten hoat woaren; een Behelta toom Botta en een Punt Stekja formen ooda toom Taulchlichta jeeten
formen (schw.T.) waut moaken eene besondre Form aunnämen; waut opp eenen jewenschten Wajch bieejen
forsch (Isw.) groot, dikj, groff, schwoa
Forscha (H. m., -sch) eena dee forscht, sieekjt, väl frajcht
forschen (schw.T.) froagen, noseenen, derchsieekjen
Forz (H. m., -en) Pup; de Loft dee noch emol ute Moazh kjemt
forzen (schw.T.) pupen; Loft ute Moazh loten
Fos (H. f., -en) eene Frens; een Twierem ooda Drot aun een Kjleet
Fosel (H. mz.) woat jebrukt fa oschuldje Kjinja biem spälen
fosich (Isw.) soo aus eene Fos; met Fosen
Foss (H. m., Fas) een willet Tia, kjlanda aus een Wulf, soo aus een nata Hunt, foaken rodlich
fossich (Isw.) soo aus een Foss; rodlich, aus een Foss
foten (st.T.; fot, foot, footen, jefot) 1) met de Haunt aunschieren; met de Haunt nämen; 2) nich jleppen
Fotz (H. m., -en) Vagina; eene Fru äa Jeschlajchtsjlett
Fracht (H. n., -) de Onkosten von waut fieren loten; daut waut eena met Vedeenst fa aundre fieet
Fräd (H. m., -) Jemeenschoft onen Wadawellen; een äwareen stemmen; de Toostaunt wua nich Entwei-ichkjeit ooda Kjrich es
Frädenstiet (H. f., -den) eene Tiet wua doa Fräd es, wua nich Kjrich es
Frädenswajch (H. m., -wäaj) de Oat von läwen wua Fräd jehoolen woat; frädeljet Läwen
Frädhoff (H. m., -häw) Graufhoff; wua Doodes begroft woaren
frädlich (Isw..) en Fräd
frajch (Isw.) onveschämt driest; onen Respakjt
Frajchheit (H. f., -en) frajchet Väahaben
Främ (H. n., -s) de Unjawoagen von een Foatich; daut stoakje Jestal opp daut waut steit ooda jebut es
framd (Isw.) nich bekaunt; soo aus toom ieeschte mol
Framdoabeida (H. m., -) een Oabeida von een aundret Volkj ooda een aundret Launt dee nich daut Rajcht haft sikj hia tus to moaken
Frät (H. f., -en) daut Mul von een Tia
Fräta (H. m., -sch) eena dee frat; eena dee sikj äwa-at
Frätarie (H. f., -n) eene Jeläajenheit wua jefräten woat
fräten (st.T.; frät, fratst, frat, freet, freeten, jefräten) soo aus een Tia äten; von Rost denn woaren ooda Materiol velieren
frätenda (Isw.) eena dee doa frat; soont waut frat
Frauz (H. f., -en) een Jesecht daut schlajcht lat, jeweenlich wiels daut mootwellich vedreit es; eene Loa; een jemoldet Jesecht daut eena äwa sien Jesecht helt toom een Ulespieejel sennen
frauzich (Isw.) soo aus eene Frauz; nich schmock; nich soo aus daut fa Menschen jehieet
Freestikj (H. f., -s) de ieeschte Moltiet zemorjes
freidich (Isw.) met Freid; frintlich
freien (schw.T.; reflexiv) een goodet Jefeel wäajen waut haben; jlekjlich sennen [daut freit mie]
Frens (H. f., -en) een Twierem vom Zeich dee loos kjemt
frensen (schw.T.) frensich woaren
frensich (Isw.) voll Frensen; vekoddat
fresch (Isw.) jrod jemoakt ooda jereet, soo aus Äten; noch nich oolt jeworden; soo aus jrod jeplocken, jrod jemolkjen
freschmalkj (Isw.) wan eene Koo gaunz korz haft een Kaulf jehaut
Fridg (H. f., -en; uk ‘Fridzh’ jesajcht) eene Koma dee elektrisch ooda met Fia jekjeelt woat, jeweenlich toom Äten schoonen; Kjeelschrank
frie (Isw.) nich aunjebungen, nich faust, nich benomen, nich aunjebakt
Friedach (H. m.) de sasta Dach enne Wäakj; de Dach tweschen Donnadach un Sinowent
frieejoa (H. f., -) to oole Tiet; lang trigj
Frieheit (H. f., -en) een frie Sennen von aundre äa velangen
friemoaken (st.T.; sp: moaken frie) loos moaken; frie saten
frieren (Isw.) too kolt sennen; unja 0 Grod sennen
Friesa (H. m., -sch) eene Doos ooda Schrank dee Sachen, soo aus Äten, jefroaren helt
friesaten (schw.T.; sp: saten frie) friemoaken; frieloten
friespräakjen (st.T.; sp: spräakjen frie) von wäm sajen daut dee nich schuldich es
friewellich (Isw.) wellich; onen bemott sennen;
friewoaren (st.T.; sp: woaren frie) von waut looskomen; friekomen
Frint (H. m., Frind) een gooda Kommarod; eena met däm eena jleicht to spazieren un goot delenjd kjemt
frintlen (schw.T.; reflexiv) em Jesecht jlekjlich loten; aun waut et to seenen es daut eena sikj freit
frintlich (Isw.) schaftich; jlekjlich; froo
Frintlichkjeit (H. f., -en) frinteljet Väahaben; eenem goot toojedonen sennen
Frintschoft (H. n., -) aul dee waut eenem siene Onkels, Tauntes, Nichten, Vadasch, usw. Sent
Froag (H.f., -en) waut eena sajcht toom waut froagen ooda waut Norecht velangen
froagen (st.T.; froag, frajchst, fruach, fruagen, jefroacht) eene Froag stalen; Norecht ooda eene Auntwuat velangen
froaglich (Isw.) en Froag stonen; em Twiewel sennen; en Froag stonen
frodmen (schw.T.) ut odmen, besonda soona dee to seenen es, soo aus bie koldet Wada
fromm (Isw.) kjoakjsch; jesazlich rajcht
froo (Isw.) met Freid; jlekjlich; sikj freien
Fros (H. n., -) Schunt; soont waut to nuscht to brucken es
frossich (Isw.) schuntich; vekomen
Frost (H. m., -) de Toostaunt von unja 0 Grod kolt sennen
frostich (Isw.) met Frost; soo aus jefroaren
Fru (H. f., -es) wan eene Mejal sikj befriet, dan woat see eene Fru
Frucht (H. f., -) Frucht es daut Poat von Beem un Plaunten waut eena äten kaun; daut scheene Poat daut eena von eenen Boom plekjen kaun un äten, soo aus een Aupel, Aupelsien, Bäa, Ieedbäa usw.
fruchtboa (Isw.) eena dee Frucht haft; uk von Tieren wan dee Kjliene haben, un von Menschen wan dee Kjinja haben
Fruchtboom (H. m., -beem) een Boom de Frucht haft dee to äten jeit
Fruesjeschlajcht (H. n.) aule Frulied toop un äare Ieejenschoften
Fruesoabeit (H. f., -en) de Oabeit dee von eene Fru velangt woat
fruesoatich (Isw.) soo aus Frues daut haben; soo aus daut mank Frues es ooda woat; en Gramatikj de Jeschlajchtsform de nich maunsoatich ooda sachoatich es, daut wiest foaken daut et bedeenlich es
Frulied (H. mz.) Mejales un Frues aus eene Grupp; Frumenschen
Frumensch (H. n., -en) eene Fru ooda eene Mejal
Fuamaun (H. m., -mana) Mana dee daut Foatich unja äare Kontroll haben; eena dee foaren deit
fuat (Isw.) wajch von [Hee rand fuat.]
fuatjäwen (st.T.; sp: jäwen fuat) wajchjäwen
fuatkomen (st.T.; sp: komen fuat) wajchranen; velieren
fuatschekjen (schw.T.) wajch schekjen
fuaz (Isw.) soo schwind aus mäajlich; sea boolt
fuchtich (Isw.) leicht oppjeräacht; eena weet verhäa nich waut dee doonen woat
fuchtlen (schw.T.) drock met de Henj sennen onen waut jescheidet doonen
Fud (H. f., Fäd) een Stock ooda Tieekjen opp een Enj vom Flekj, de Foarma zielt doahan toom eene Foa ooda Opprigj moaken
fuj (Utdruck) Mie es daut jäajenaun! Nemm daut wajch!
ful (Isw.) nich wellich toom waut doonen
fulen (schw.T.) vekomen; vestocken; schlajcht woaren
Fulenza (H. m., -) eena dee doa fulenzt; een fula Mensch; eena dee nich oabeit wan doa Oabeit to doonen es
fulenzen (schw.T.) ful sennen; sikj väl Tiet nämen toom nuscht doonen; lang schlopen
Fulpelz (H. m., -en) een fula Mensch; eena dee veacht woat wiels hee ful es
Fulstäd (H. f., -en) eene Städ de aunfangt to fulen; eene Städ aun Frucht de schlajcht es
Fundament (H. f., -en) de Foot von een Jebied; de Steen dee aus Foot jelajcht woat fa een Jebied; daut opp waut een Jebied steit
Funk (H. f., -en) Fiaspretz; dache heete Städen enne Ausch
Fupp (H. f., -en) een zeichnet ooda ladanet Sakje aune Kjleeda ooda aum Kjarpa, wua Sachen oppbewoat kjennen, daut es bloos no eene Rechtunk op
Fuppjejelt (H. n., -) kjliene Sommen Jelt dee eena loos enne Fupp haft wan eena haustich waut kjlienet kjeepen well
Fuppua (H. f., -ren) eene Ua dee eene Fupp jedroacht woat
furchtboa (Isw.) sea; sea schlajcht; waut eena mucht aufschuen
fuschlen (schw.T.) onen Stemm räden; sea stell räden
Fust (H. f., -en) eene toopjebaulde Haunt
Fusthaunschkje (H. f., -) Haunschkje en woone de vea Finjasch aulatoop en eene Fupp sent
|
