|
ea (Isw.) tiedja, ver eene jewesse Tiet
Eden (H. f., -) de Goaden en 1. Mose wua Adam un Eva läwden
Edom (H. f.) en biblische Tiet wia dit een Volkj de von Esau aufstaumden, äa Launt wia oosten von Israel
Edomita (H. m., -) een Mensch von Edom
eefach (Isw.) nich komplizieet; nich bunt ooda sea straum; leicht to doonen ooda vestonen
eegol (Isw.) dän tietäwa; emma wada; pinkjlich
Eelefaunt (H. m., -en) een Tia met een Rechel un twee spetze Hieena von Aulfenbeen; daut jratste Tia oppem Launt, daut es Tus en Afrika un Indien
Eelj (H. f., -en) dennet Schmäa ooda Fat
eeljen (schw.T.) Eelj opp waut jeeten ooda schmäaren; daut moakt glaut un nich soo struf
Eeljfia (H. n., -sch) een Fia en woont Eelj brent
eeljich (Isw.) schmäarich; schmurzich
Eeljprass (H. f., -en) eene Prass ooda Jereetschoft toom Eelj ut Sot rutprassen
eemol (Isw.) een mol
Eemskje (H. f., -) een kjliena Kjniepa dee enne Ieed sien tus moakt
Eemskjefräta (H. f., -sch) een Tia daut Eemskje frat
Eemskjeklompen (H. m., -es) een Klompen Ieed, dee von Eemskje oppjebut es
een (Jsw., m.ez., n.ez.) onbestemdet Jeschlajchtswuat ooda Artikjel
eena (onbestemdet Pron., nom. m.ez.) jeemaunt [Hee es eena, dee …]
eenalei (Isw.) eendoont; moakt nuscht ut; kjeen Unjascheet
eenatlei (Isw.) een Dinkj, eene Sach von miere [Ekj woa die eenatlei sajen]
eenaunda (Isw.) een aundra; dicht aun een jewesset
eendoont (Isw.) eenalei; moakt mie/am nuscht ut
eendoontich (Isw.) soo aus wan hee nuscht rom jeft
eendrajchtich (Isw.) en eent wajch; dän tietäwa; toom een oolent woaren
eene (onbestemdet Pron., nom. f.ez.) jeemaunt [See es eene, dee …]
eenem (onbestemdet Pron., obj. m.ez.) jeemaunden [daut jeft eenem freid]
eenen (onbestemdet Pron., obj. m.ez.) een, jeemaunden [hee brinjt eenen]
Eenheit (H. f., -en) Eenichkjeit, äwareen jesonnen
eenich (Isw.) äwareen stemmen, daut selwje Ziel haben; frädlich
Eenichkjeit (H. f., -) Fräd; äwareen jesonnen, nich eenaunda dolranen
eenje (onbestemdet Pron., nom/obj. m.f.n.mz.) walkje [Eenje sajen; hee jeef eenje…]
eenjemol (Isw.) to onbestemde Tiet [Eenjemol kjricht eena nuscht]
eenjen (schw.T.) sikj to daut selwje Ziel enstalen; aum stemmen kjrieen, sikj daut selwje Ziel saten
eenjet (onbestemdet Pron., nom/obj. n.mz.) [Eenjet es nich schod. Hee haft eenjet vedreit]
eenjoasch (Isw.) een Joa oolt
eenkjanich (Isw.) bleed, schuchta von Framde
eenoolent (Isw.) meed von sennen; nich mea seenen/doonen wellen; nich mea intressieet sennen en waut
Eenselheit (H. f., -en) eene Ieejenschoft; waut besondret ooda oppoat fa sikj
eenseln (Isw.) auleen; eena opp eemol
eenselwies (Isw.) eena/eene/eent opp eemol
eensich (Isw.) bloos eena/e/t (Isw.); auleen
eensom (Isw.) de Toostaunt wan eena too weinich Frind haft; auleen sennen
Eensomkjeit (H. f., -en) sikj sea auleen feelen; aufjeschnäden sennen von aundre
eenstemmich (Isw.) met eene Stemm, soo aus met eene Stemm; wan aule metstemmen
eent (Numma) 1; Ordnungszol: 1., ieeschta; (onbestemdet Pron., nom/obj. ez) [Eent es daut ieeschte. Hee jeef mie eenen]
eenuagich (Isw.) soo aus met mau een Uag
eenzol (Isw.) en Gramatikj, nich mea aus eent
Ees (H. f., -en) waut eena moakt wan eena de Schoo toobinjt; een schmocka Baunt
Eesebaunt (H. m., -benja) een jekalieeda breeda Baunt dän Mana eenjemol droagen
Eewa (H. n., -sch) eene Städ wua de Ieed/Steen steil boajopp/boajauf jeit; doa wua daut Wota em Riefa ooda em See aum Launt naun stat
eewen (schw.T.) emma wada doonen toom daut sea goot lieren; waut biehoolen
eewich (Isw.) opp emma
Eewichkjeit (H. f., -en) Tiet onen Enj
eewichlich (Isw.) opp emma
Eewunk (H. f., -ngen) waut eena eeft; daut eewen
Efeesa (H. f.) een Buak enne Bibel
Ehebad (H. n., -en) een poa Lied äa Bad
Ehebräakjarin (H. f., -en) een Frumensch dee daut Ehe Vespräakjen nich helt
ehebräakjen (st.T.) nich tru bliewen to eenen Ehepoatna; wan befriede Lied nich tru to eenaunda sent
Ehebruch (H. m., -) wan daut Ehe Vespräakjen nich jehoolen woat
Ehefru (H. f., -es) eene befriede Fru
Eheläwen (H. n., -es) daut befriede Läwen
Ehelied (H. f., -) befriede Lied
Ehescheiden (H. n., -) wan befriede Lied uteneen gonen
Ehescheidunk (H. f., -ngen) een Ehescheiden
Ei (H. n., -a) waut eene Han lajcht un enne Kjäakj jereet woat toom äten; waut eene Han lajcht un kaun utjebroot woaren, daut et een nieet Kjikjel jeft; daut wua eene see äa Somen bennen es
ei wan (Konj.) aum Aunfank von eene Froag, en dee eene Mäajlichkjeit beseenen woat [Ei wan hee nich kjemt?]
Eiajäls (H. n., -) daut jäle Poat von een Ei
Eiakloppa (H. m., -sch) een Jereetschoft toom Eia kloppen ooda schlonen soo daut dee schumich woaren; Eiaschlona
Eiaomdreia (H. m., -) eene plaute Scheffel toom Sachen enne Paun rieren ooda omdreien
Eiaschlona (H. m., -) Eiakloppa
Eiaschol (H. f., -en) de Schol von een Ei
Eiastock (H. m., -stakja) wua eene see äare Eia häakomen
Eiawitt (H. n., -) daut Poat vom Ei daut nich jäl es; uk Eiawits
eifsten (schw.T.) arnten, draschen, de Arnt vom Flekj brinjen
Eil (H. f., -en) de Boat aun eene Jeträajd Oa, besondasch Joascht; Bos, Jeschwindichkjeit
Einheima (H. m., -) eena dee en een Launt tus es; eene de sien Citizen haft
Eiskriem (H. m.) Ies-schmaunt; seete jefroarne Malkj
Eit (H. m., -) een Vespräakjen verem Jesaz ooda ver Gott
Eiwitt see Eiawitt
eizhich (Isw.) schlajcht, nich schmock
ekj (Pron., 1.P., nom. ez.) wan een Rädna von sikj selfst rät [Ekj schriew dit]
ekjich (Isw.) sea opp sikj selfst; bloos aun sikj selfst denkjen/betoonen
elekjtrisch (Isw.) met Elektrisität; met Fia ut eenen Drot
Eli (H. m., -) een Priesta em Oolen Tastament
Elisabet (H. f., -) een Mejales/Frues Nomen; de bediet: Ekj vespräakj ver Gott
ella (Isw.) mea oolt; Komparativ von: oolt, ella, aum elsten
ellaschwak (Isw.) soon schwak sennen aus met daut ella kjemt
ellerachtich (Isw.) de Ieejenschoften von eenen oolen Mensch haben
Ellewäta (H. m., -sch) een Jereetschoft toom Sachen uk Menschen enne Hecht häwen; en Canada: een groota Spikja wua Foarma äare Arnt vekjeepen
Elren (H. f., -) Mutta un Voda toop sent eenem siene Elren
elsten (Isw.) Superlativ von: oolt, ella, aum elsten
Eltesta (H. m., -/sch) de väaschta en de Jemeent; de väaschta von de Prädjasch ooda Lierasch
e-mail, Iemäl (H. n., -) een Breef dän eena derchem Computa schekjt ooda kjricht
em (Präp.) en däm
emdenkj em Denkj; behoolen
emma (Isw.) to jieda Tiet; dän tietäwa; pinkjlich; bestendich
emmahan (Isw.) wan uk; nich aufhenjich von; eendoont
emmawajch (Isw.) en eent wajch; dän tietäwa
emol (Isw.) daut haft soont jejäft; to eene Tiet; opp eene Bejäwenheit
empfintlich (Isw.) neiw, fienfeelent; leicht jestat
emsonst (Isw.) onen betolen, frie
en (Präp.) bennen, nenn, benna, medden
enbillen (schw.T.) waut dietlich moaken wua eena nich omweet; väastalen waut nich soo es; eenen aundren waut lieren waut nich soo es
enbinjen (st.T.) binjen, faust binjen
enblosen (schw.T.) enbillen, sikj dietlich moaken, wäm waut aus Woarheit vetalen waut nich onbedinjt soo es
enbräakjen (st.T., sp: bräakjen en) tom moaken [daut Pieet woat enjebroaken]; waut enspoolen oba nich gaunz auf bräakjen
enbrennen (schw.T.) Hut loten brun ooda root woaren von enne Sonn sennen
enbrinjen (st.T.) arnten, vedeenen
enbucken (schw.T.) eene Bul kjrieen
Endanis (H. n., -e) Ve-endrunk; een aundasch woaren
endeelen (schw.T.) toodeelen; jiedrem sien Poat von waut jäwen
Endeelunk (H. f., -ngen) een endeelen
endietschen (schw.T.) kloa moaken; lieren
endjen (schw.T.) foadich moaken, to Enj brinjen
endren (schw.T.) aundasch moaken aus et wia
endrinjen (st.T.) eenem waut loten kloa woaren, vestonen; enbucken, een Enjskje en waut nenn komen
Endruck (H. m., -drikj) woo eenem daut lat/sitt; waut von Jefeel eena von waut kjricht
Endrunk (H. f., -ngen) een endren
enducken (schw.T.) waut en Wota (ooda waut aundret flissendjet) nenn hoolen daut et naut woat
enenjsten (schw.T.) wäm angst moaken; waut doonen ooda vetalen toom wäm angst moaken
enfädmen (schw.T.) eenen Twierem derch een Noteluag/Notelloch trakjen
enfellen (schw.T.) dee Städen voll moaken dee nich voll sent [Wie haben twee Sakj enjefelt. Hee haft de Wieed dee doa fälden enjefelt.]
enfieren (schw.T.) eene Tracht em schwunk brinjen; belieren eene Sach soo doonen aus aundre ooda soo aus de Wieet daut haben well
enfinjen (st.T.) wua hankomen; sikj wua wiesen
Enfooda (H. n., -) daut wieekje en eene Dakj, waut de Dakj sea woam moakt
enfoten (schw.T.) aunfangen to foten; aunfangen met daut waut enjefieet es
enfrieren (st.T.) soo kolt woaren daut et frist; bat unja Iespunkt kolt woaren
enfupren (schw.T.) sikj waut enne Fupp stoppen
Engank (H. m., Enjenj/Enganks) de Butadäa; wua eena en waut nenn jeit
enholen (schw.T.) Loft ooda Odem enne Lungen trakjen; enodmen; no waut sträwen un daut kjrieen; nokomen
enhoolen (st.T.) waut met sikj brinjen, soo aus eene niee Entscheidunk ooda nieen Wajch waut to doonen; meenen, bedieden
Enj (H. n., -a) wua waut opphieet [daut Enj vom Brat; aum Enj vom Dach]; (dim.) Enjskje, -s;
enj (Isw.) schmaul, nich rumich [De Stich es enj]; soo aus dichte Loft; nich fresche Loft haben [Em Heenastaul es de Loft enj.]
enjankren (schw.T.) wäm waut jankren moaken; wäm fa waut intressieren soo daut hee daut haben well
enjeeten (st.T.) waut en waut nenjeeten, waut voll jeeten [Koffe es enjegoten]
Enjel (H. m., -) Jeista de Gott em Himmel deenen
Enjlenda (H. m., -) een Mensch dee von Enjlaunt kjemt
enjlinjs (Isw.) met daut Enj veropp
Enjlisch (H. n.) de Enjlenda äare Sproak
enjoagen (st.T.) Tieren en een Hock joagen
Enjskje (H. n., -s) een kortet Enj; diminutiv von Enj
enjsten (schw.T.) von waut angst haben, Forcht fa waut haben
enkjeepen (st.T.) Sachen kjeepen dee eena auljemeen brukt, Sachen kjeepen to waut besondret
enkjelt (Isw.) bloos eene Schicht, soo aus Zeich; nich deep denkjen kjennen
enkjlamen (schw.T.) waut en eene Kjlam faust moaken; enne Däa faust woaren
enkjnekjen (schw.T.) soowaut aus een Stock ooda Haulm enbräakjen oba nich aufbräakjen; een Kjnekj en waut kjrieen
enkoaken (schw.T.) Äten heet moaken un en dichte Jläsa brinjen soo daut et nich schlajcht woat
Enkomen (H. n., -) Ennom; Vedeenst
enlajen (schw.T.) Äten, soont aus Gurkjen un Rebusen, en Ädikj un Solt lajen daut dee äwa eene lenjre Tiet nich schlajcht woaren
enloden (schw.T.) kroagen, froagen auf see woaren hankomen
Enlodunk (H. f., -ngen) een Papia ooda eene Norecht dee eenem no waut kroacht
enmoaken (st.T.) enlajen, enkoaken; Äten besorjen soo daut et opp een lenjret Stoot nich schlajcht woat
ennalich (Isw.) bennen em Kjarpa
ennämen (st.T.) Medizien schlucken; vedeenen von Oabeit ooda een Äwanämen; een Kjleet schmaula ooda kjlanda moaken
enne (Präp.+Jsw.) en de
Ennom (H. f., -en) Loon; Vedeenst; Jehault
enoajren (schw.T.) oajalich moaken; wäm sea stieren ooda vestieren; wäm doll moaken
enodmen (schw.T.) Loft enne Lungen nenn holen; Odem enholen
enpaken (schw.T.) en een ooda miere Paks moaken; Sachen en Doosen moaken
enpischen (schw.T.) sikj naut moaken; Pisch aun de Kjleeda kjrieen
enplaunten (schw.T.) aunplaunten, eene Plaunt/Stud saten
enpräajen (schw.T.) sikj sea bemieejen wäm waut to lieren ooda dietlich to moaken; aunhoolent sennen em unjarechten
enragen (schw.T.) Kjleeda sea schwiensch kjrieen ooda met soont schwiensch kjrieen daut schlajcht rut to wauschen es
enrechten (schw.T.) toom pauss moaken
Enrechtunk (H. f., -ngen) woo waut enjerecht es
enrieekjen (schw.T.) aunfroagen, aunlangen
enriemen (schw.T.) Rum moaken fa waut, enrechten
enrieren (schw.T.) tooprieren; soo aus Dieech ooda Äten reedmoaken toom koaken/baken
enrieten (st.T.) aunfangen twei to rieten
enriewen (st.T.) riewen, Seep ooda soo waut en waut nenn riewen
enrollen (schw.T.) eene Dakj ooda Benja rom waut nämen
enroomen (schw.T.) Room aun waut naun kjrieen
ensäajnen (schw.T.) bestädjen; eenen Säajen äwa wäm bäden wan dee niee Oabeit/Aumt aunfangt
ensaten (schw.T.) enplaunten, saten, plaunten, aunplaunten
ensaulwen (schw.T.) Saulw opp waut/wäm moaken toom däm halpen jesunt woaren ooda toom däm to een Aumt ensäajnen
ensaumlen (schw.T.) too sikj saumlen, toop brinjen
enschapen (schw.T.) met een Läpel ooda Schapkje waut toodeelen
enschazen (schw.T.) dän Wieet ooda de Mot von waut aufschazen
enschedden (schw.T.) voll schedden
enschekjen (schw.T.) nenn schekjen; enne Post aufjäwen daut et kaun no de rajchte Städ jebrocht woaren
enschelwren (schw.T.) enfrieren; eene denne Schicht Ies opp Wota, ooda soo waut, kjrieen
enschlachten (schw.T.) eenen Väarot von Fleesch moaken met schlachten; schlachten soo daut eena opp een lenjret Stoot Fleesch haft
enschlonen (st.T.) eene Stock ooda Pol een Enjskje enne Ieed nenn schlonen; Blitz waut trafen haben
enschlopen (st.T.) aunfangen to schlopen; nich wada bliewen
enschmäaren (schw.T.) Schmäa aun waut naun moaken, soo aus een Schlems ooda aun Jereetschoft
enschmeichlen (schw.T.) wäm met Lest toom Frint ooda Helpa kjrieen
enschnieden (st.T.) aunfangen to schnieden; velazen
enschnieen (schw.T.) soo väl Schnee kjrieen daut eena nich rut ooda vom Hoff kaun
Enschreft (H. f., -en) eene Nofroag; de Boagen met däm eene sikj to waut malden deit
enschriewen (st.T.) sienen Nomen opp eene List nopp kjrieen
enschwienen (schw.T.) schwiensch kjrieen
Ensecht (H. f., -en) Vestentnis; een wua hinja komen
enseenen (st.T.) vestonen; bekjanen
enseepen (schw.T.) waut seepich moaken
ensetten (st.T.) en Jefenkjnis, ooda soo waut, faust sennen
ensinkjen (st.T.) 1) rauf gonen; sacht oba emma dolla en soo waut aus Jeträajd ooda Blott nendrekjen ooda veschwinjen; 2) vestonen, loten waut em Kopp nenn komen
ensoakjen (schw.T.) eenen Dooden en een Soakj lajen
ensolten (schw.T.) met jenuach Solt bestreien ooda enriewen
enspikjren (schw.T.) waut em Spikja brinjen; sikj eenen Väarot wajchlajen
ensprinjen (st.T.) wan Zeich von naut sennen ooda too heet sennen kjlanda woat
enstalen (schw.T.) 1) trajcht stalen, oppstalen soo daut et paust; 2) waut jeplondet aufbestalen
Enstalunk (H. f., -ngen) woo eena sikj enjestalt haft, soo aus frintlich ooda jäajenaun
enstemmen (schw.T.) aum stemmen moaken/kjrieen
enstiemen (schw.T.) von wua nich wajch kjennen wiels de Wajch toojestiemt es
enstonen (st.T.) wäm unjastetten ooda halpen; eenem siene Städ nämen
enstoppen (schw.T.) em Jefenkjnis brinjen un hoolen
Ent (H. f., -en) een Wota Voagel; tome Enten sent jrata aus ne Han, wille Enten sent onjefäa soo groot aus eene Han
entanken (schw.T.) een Schwenjel opp eene jewesse Tank stalen; de Feet soo stalen daut eena nich leicht jleppen woat
Entenbroden (H. n., -) eene jebrodne Ent; een Broden von eene Ent
entjäajen (Isw.) waut opptoo, no waut
entlich (Isw.) schlieslich, to Latst noch
entolen (schw.T.) Jelt fa een Väarajcht tolen ooda jäwen
entrakjen (st.T.) Wota (ooda aundret flissendjet) loten en waut hoadet (soo aus Holt ooda Broot) nenn trakjen; sikj en eene niee Woninj tus moaken
Entras (H. f.) de Vedeenst aun utjeliedet Jelt; dän Vedeenst dän eena tolen mott fa jeliedet Jelt
Entretsjelt (H. n., -) waut eena opp eenje Städen tolen mott toom wua nengonen
entscheiden (schw.T.) eene Wol trafen; eent von mieret wälen; entschluten
Entscheidunk (H. f., -ngen) een Entschluss; wuatoo eena sikj entschloten haft
entschieden (Isw.) kloa bewust; onen Twiewel; sikj secha sennen toom waut doonen
Entschluss (H. f., -) Entscheidunk; wuatoo eena sikj entschloten haft
entschluten (st.T.) entscheiden; eenen Entschluss foten
Entschuldjunk (H. f., -ngen) eene Nofroag daut eena entschulcht saul sennen; daut met waut eena sikj rajchtfoadicht
entschuljen (schw.T.) togood hoolen; vejäwen
entuschen (schw.T.) een Dinkj fa een aundret omtuschen; trajcht tuschen;
entwäda (Konj., de Aunfank von eene kloare Wol) ooda
entwei (Isw.) en twee; twei; daut schauft nich; nich mea goot fa daut sennen waut et emol wia
entwekjlen (schw.T.) Prozas nämen; waut loten sienen Wajch nämen
entweschen (Isw.) wua medden en eene Tiet; tweschen twee Tieden
envestonen (schw.T.) met stemmen; met oabeiden un nich jäajen waut sennen
enwartlen (schw.T.) wartlen kjrieen; sikj wua tus moaken; aunsiedlen
enwaundren (schw.T.) von een aundret en dit nenn trakjen un tus woaren
enwauntfrie (Isw.) soont wua nuscht jäajen opptobrinjen es
enweien (schw.T.) eenen Säajen äwa waut spräakjen soo daut et too eenen besondren Christlichen Jebruck sennen saul
Enweiunk (H. f., -ngen) daut Fast ooda daut Jebäd toom waut enweien
enweljen (schw.T.) wellich woaren to eene Sach; envestonen woaren
Enweljunk (H. f., -ngen) sajen/wiesen daut eena wellich to waut es; sikj to waut wellich moaken
enwoaren (st.T.) bekaunt woaren met waut eena nich ea wist; von waut lieren
Enwona (H. m., -) eena dee doa wont; eena dee doa tus es
Erboarmunk (H. f., -ngen) waut eena sajcht/wiest toom sikj erboarmen; Metjefeel haben/wiesen fa eenem de waut jeläden haft
Erfellunk (H. f., -ngen) daut waut wiest daut een Vespräakjen/eene Veheetunk nu es romjekomen
Erfoarunk (H. f., -ngen) daut wua eena es bie jewast; waut eena erfoaren/meterläft haft
Erfolch (H. m., -) woo waut utjekomen es; woo goot waut utjefollen es
Erkjantnis (H. n., -en) een toostonen; een vestonen; goot omweeten
erkjläaren (schw.T.) kloa moaken, dietlich moaken, halpen vestonen
erlauben (schw.T.) Frieheit fa waut jäwen; waut loten
erläwen (schw.T.) derch waut läwen; bie waut bie sennen
ermonen (schw.T.) vemonen; denkjen halpen waut orrajcht es; no drekjen waut rajcht es
Ermonunk (H. f., -ngen) een denkjen halpen daut rajchte to doonen; een Beschuldjen
ermootjen (schw.T.) Moot toospräakjen; wäm Moot moaken
Ermootjunk (H. f., -ngen) een Moot moaken; waut eenem Moot jeft
ernoa (Isw.) däaje; een nat beskje; nich weinich
erren (schw.T.) eenen Fäla moaken; waut doonen waut orrajcht es; jäajen eene Lia haundlen
errenda (Isw.) eena dee errt
errieekjen (schw.T.) bat doa komen; foadich moaken; bat aum Ziel komen
Errlia (H. f., -ren) eene faulsche Lia
Errliera (H. m., -sch) eena dee eene faulsche Lia vespreet
Errsenn (H. m., -) vedreidet denkjen; Errlia
errsennich (Isw.) nich bie rajchtet denkjen
Errtum (H. m., -) soont waut orrajcht es
Errwajch (H. m., Errwäaj) een orrajchta Wajch; een Wajch dee no de orrajchte Städ leit
ersaten (schw.T.) waut en de Städ von waut aundret saten; vetuschen
erwossen (Isw.) utjewossen; groot
es (st.T., 3.P. m.f.n. ez.) sennen [hee/see/daut es]
Ester (H. f.) een Mejales un Frues Nomen
et (Rel.Pron., nom. m.f.n. ez.) daut
Eufrat (H. m.) een Riefa dee derch de Staut Babel rant
Europa (H. n.) de Jäajent wua Dietschlaunt, Spanien un Schweden sent
Eva (H. f.) een Mejales un Frues Nomen; dee bediet: Mutta von aules waut läft
Evangelist (H. m., -en) eena dee daut Evangelium prädicht
Evangelium (H. n., -ien) goode Norecht; eent von de vea Bieekja em Nieen Tastament dee Jesus sien Läwen beschriewen
|
